ویروس ایدز بتدریج قدرت دفاعی بدن را کم میکند، بطوریکه انسان مبتلا حتی در مقابل بیماریها و یا عفونتهای خیلی سبک هم نمیتواند مقاومت کند و در نتیجه از بین خواهد رفت.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، ایدز یکی از بیماریهای ویروسی واگیر دار است. که در حال حاضر برای آن واکسن و داروی مناسب وجود ندارد. مهمترین خطر ایدز در برخورد با انسانها از بین بردن قدرت دفاعی بدن فرد آلوده است.
ایدز چگونه سرایت میکند؟
ویروسی که موجب ابتلا به ایدز میشود از ۴ راه اصلی به بدن سرایت میکند:
۱- آمیزش جنسی با افراد آلوده به ویروس ایدز
۲- استفاده مشترک از سرنگ و سوزن آلوده
۳- انتقال خون و فرآوردههای خونی آلوده به ویروس
۴- مادر آلوده به کودک
۱- آمیزش جنسی
اگر زن یا مرد به ویروس آلوده باشند از طریق آمیزش جنسی، ویروس را به طرف مقابل خود انتقال میدهد. یعنی ویروس از زن به مرد و یا از مرد به زن و یا از مرد به مرد سرایت میکند و سن، جنس و نژاد در انتقال تاثیری ندارد.
در ایران درصد موارد آلوده به ایدز از طریق آمیزش جنسی در حال افزایش است .
۲- از راه انتقال خون و فرآوردههای خونی
اگر خون یا فرآوردههای خونی آلوده به ویروس باشد به هر شکل که به بدن شخص سالم وارد شود، او را آلوده میکند.
مثلاً اگر در تزریقات از سرنگ و سر سوزنی استفاده شود که قبلاً برای شخص آلوده به ویروس بکار رفته است، احتمال دارد فرد سالم را آلوده کند، یا اگر خونی که به شخص تزریق میشود آلوده باشد، سرایت تقریبا حتمی است.
۳- از مادر به کودک
مادرانی که به ویروس آلودهاند در یک سوم از موارد در هنگام زایمان یا کمی قبل از وضع حمل و یا بلافاصله پس از وضع حمل، ویروس را به کودکان خود انتقال میدهند.
از سال ۱۳۶۴ به بعد که خون و فرآوردههای خونی در اغلب کشورهای دنیا از نظر آلودگی به ویروس ایدز مورد بررسی قرار میگیرد، انتقال از راه خون و فرآوردههای آن تقریبا منتفی است.
آیا از ظاهر اشخاص میتوان به بیماری آنها پی برد؟
هیچگونه علامت و نشانه ظاهری در شخص آلوده به ویروس دیده نمیشود.
حتی ممکن است انسان از آلودگی خویش هم بی خبر باشد، اما همین شخص میتواند به آسانی ویروس را از راههای ذکرشده، به دیگران منقل کند و بیشترین خطر سرایت و انتقال ویروس به همین افراد مربوط است. ( از ابتدای شروع همهگیری ایدز تا ابتدای دیماه ۱۳۷۹ دو هزار و دویست و هفتاد و یک نفر در کشورمان به ویروس آلوده شدهاند.)
خطر آلوده شدن به ویروس ایدز بیشتر متوجه چه کسانی است؟
۱- افرادی که در روابط جنسی خود احتیاط لازم را نمیکنند.
۲- کسانیکه به مواد مخدر تزریقی معتاد هستند و از سرنگ و سر سوزن مشترک استفاده میکنند.
علت بیاطلاعی فرد و نداشتن علامت و نشانهی آلودگی این است که ایدز هم مانند دیگر بیماریها دارای دورهی نهفتگی مشخصی است. یعنی از ورود ویروس به بدن تا بروز علائم بیماری مدتی طول میکشد. دوره نهفتگی ایدز از زمان آلودگی شخص به ویروس تا ظهور علائم ممکن است از چند ماه تا ده سال متغیر باشد.
هر نوع تزریق باید از سوزن و سرنگ یک بار مصرف و یا استریل استفاده کرد. زیرا استفاده از سوزن مشترک در تزریقات موجب انتقال بیماریهای مختلف میشود. به همین دلیل افراد معتاد به مواد مخدر تزریقی که در حالات بی خبری از سوزن و سرنگهای یکدیگر استفاده میکنند بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به ویروس هستند.
(۶۵ درصد کل موارد ابتلا در کشور ما از طریق استفاده از سوزن و سرنگ مشترک آلوده شدهاند. )
۳- کودکی که مادرش به ویروس ایدز آلوده باشد .
آیا روابط عادی اجتماعی با اشخاص آلوده به ویروس ایدز موجب سرایت و آلودگی میشود؟
ویروس ایدز از راه هوا، غذا، آب، دست دادن ، حرف زدن، بوسیدن و تماسها و روابط عادی اجتماعی مانند سوارشدن در اتوبوس و تاکسی از شخص آلوده به شخص سالم سرایت نمیکند.
چه راههایی برای پیشگیری از بیماری ایدز وجود دارد؟
۱- با توجه به اینکه شایعترین راه سرایت ایدز از طریق تماس جنسی است، تنها راه مطمئن برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری، پایبندی به اصول اخلاقی و خانوادگی و اجتناب از بیبند و باریهای جنسی است.
و هرگز به زنا نزدیک نشوید که کاری بسیار زشت و راهی بسیار ناپسند است. سوره اسرا، آیه ۳۲
۲- استفاده از کاندوم وسیله ای نسبتاً مطمئن برای پیشگیری از ایدز است.
۳- استفاده اختصاصی از لوازمی که ممکن است در قسمتی از بدن بوسیلهی آنها بریدگی ایجاد شود، مانند تیغ خود تراش.
۴- استفاده از سوزن و سرنگ یک بار مصرف در تزریقات.
به تغذیه و مواد غذایی که استفاده می کنید توجه کنید .خوردن غذاهای سالم و متنوع، از مواردی است که لذت سفر را چند برابر می کند. افزایش اشتها در طول سفر سبب می شود تا اشتیاق مسافران برای خوردن مواد غذایی بیشتر شود.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، لازم است که از خریداری مواد غذایی در کنار جاده پرهیز کنید، چرا که این مواد غذایی معمولا مدت زمان زیادی را در خارج از یخچال ماندهاند، اغلب فلهای بوده و از کیفیت آنها اطلاع کافی ندارید. در همین راستا بد نیست بدانید که مواد حاوی پروتئین، فساد پذیری بالایی دارند، بنابراین گوشت، مرغ، ماهی و تخممرغ را فقط از مراکز مجاز که زیر نظر سازمان دامپزشکی کشور هستند تهیه کنید.
برای دوری از مشکلات احتمالی ناشی از خوردن غذاهای گوناگون بهتر است :
- در مورد غذا و تغذیه در سفر برنامه ریزی کنید .
- با برنامه ای شما می توانید بعضی از غذاهای کم انرژی و سبک را بین وعده هایی که غذا مفصل تر و پر انرژی تر است قرار دهید.
- همچنین اگر فرصت تهیه غذای شما محدود است می توانید غذاهایی را در فهرست برنامه غذایی قرار دهید که سریع آماده می شوند.
- برای حمل لوازم کمتر می توانید غذاهایی که وسایل و مواد کمتری برای تهیه نیاز دارندانتخاب و در فهرست خود قرار دهید.
- از دیگر فوائد برنامه ریزی این است که امکان تهیه مواد اولیه از شهر خودتان با قیمت مناسبتر و اطمینان بیشتر از سلامت آن وجود دارد.
- قبل از سفر از خوردن غذاهای پرچرب و سنگین باید پرهیز نمود چرا که سبب دلپیچه و حالت تهوع در مسیر سفر میشود.
- هنگام سفر، از قبول هر نوع مادة غذایی از افراد ناشناس خودداری کرد.
- از خریداری مواد غذایی در کنار جاده پرهیز کنید، چرا که این مواد غذایی معمولا مدت زمان زیادی را در خارج از یخچال ماندهاند، اغلب فلهای بوده و از کیفیت آنها اطلاع کافی ندارید.
- در سفر به مناطق محلی و روستاها، از خوردن شیر تازه دوشیده شده از دام، یا بستنی و پنیر محلی و کلا محصولات لبنی تازه خودداری کنید و فکر نکنید که چون غذاهای روستایی، طبیعی اند، پس سالم هم هستند، زیرا ممکن است شما را در معرض خطر ابتلا به بیماریهایی نظیر تب مالت قرار دهد
- حتماً هنگام خرید هر نوع مادة غذایی بستهبندیشده بین راهی به تاریخ مصرف آن توجه و از خرید یا مصرف مواد غذایی تاریخگذشته خودداری شود.
- مواد حاوی پروتئین، فساد پذیری بالایی دارند، بنابراین گوشت، مرغ، ماهی و تخممرغ را فقط از مراکز مجاز که زیر نظر سازمان دامپزشکی کشور هستند تهیه کنید
- خوردن سوسیس، کالباس و کنسروهای مواد غذایی آماده را باید به حداقل رساند.
- اگر از غذاهای کنسرو شده استفاده میکنید حتما ۲۰ دقیقه قبل از مصرف آنها را بجوشانید.
- در مورد غذاهای کنسرو شده مراقب باشید که قوطیها برآمده یا فرورفته نباشند و نشتی یا شکستگی نداشته باشند.
- غذاهای سفر را تا حدامکان، خودتان تهیه کنید.
- از مصرف سالاد و سبزیجات در رستورانها پرهیز کنید
- ظروف و وسایل پخت و پز را درون نایلونهای تمیز و دربسته نگهداری کنید تا در طول سفر آلوده نشوند.
- ظرفهای غذا را در آب رودخانه نشویید چراکه آلودگی را بیشتر میکند
- در هنگام توقف برای صرف غذا، غذا را به طور کامل حرارت دهید، زیرا در زمان نگهداری غذا در سفر( فاصله بین خوردن و صرف غذا) میکروبها در مواد غذایی رشد میکنند. پس غذا را در حد داغ شدن حرارت دهید تا کاملا میکروبهای آن از بین بروند .
- غذاهای داغ را بیش از یک ساعت نمیتوان نگه داشت بنابراین سعی کنیم آنها را زود مصرف کنیم. اگر هم میدانیم که مدت طولانی را باید از غذای گرم محافظت کنیم، میتوانیم ظرف آن را درون پتو یا روزنامه بپیچانیم تا دمای آن زود از بین نرود.
- خوردن لیموی تازه همراه غذا فراموش نشود. زیرا لیموی تازه میتواند میکروبهای مواد غذایی را از بین ببرد.
- نوع غذا در طول سفر مهم است. چون رطوبت زیاد محل مناسبی برای تکثیر میکروب است پس بهتر است غذاهای نیمه مرطوب مانند عدس پلو، لوبیا پلو و ماکارونی را انتخاب کنید.
- در فصول گرم مواد غذایی بیشتر در معرض فساد قرار میگیرند.
- اگر از مواد غذایی گوشتی و یا موادی که احتیاج به سرمای زیاد دارند استفاده میکنید حتماً از یخدان استفاده شود.
- یخدان باید از یخ پُر شود. گوشت و سایر مواد گوشتی محل مناسبی برای رشد باکتریها و میکروارگانیسمهای بیماریزا به حساب میآیند بنابراین قبل از اینکه یخ آنها به کلی آب شود باید مصرف شوند.
- پس از رسیدن به مقصد اگر فریزر و یخچال در دسترس است مواد لبنی و گوشتی باید سریعاً به آن منتقل شود.
- از خوردن گوشت و ماهی نیمهپخته پرهیزکنید، زیرا غذاهایی که کامل پخته شدهاند از غذاهای نیمهپخته بهتر و سالمتر هستند.
- با توجه به مدت تعطیلات و احتمالاً تعجیل در ساعت حرکت، ممکن است در تهیه غذا کوتاهی شود، اما هر چقدر هم عجله داشتید، سعی کنید غذا را به شکل کامل بپزید،
- هرگز غذاهای پخته شده را بیش از دو ساعت در دمای محیط رها نکنید و اگر هوای اتاق گرم است، بیش از یک ساعت نگه ندارید.
- مهم ترین نکته برای پیشگیری از مسمومیت غذایی، پختن غذا و خوردن آن در همان روز است.
- همچنین غذاهایی را که بیش از سه روز، حتی در یخچال، باقی ماندهاند را مصرف نکنید
- خشکبار حاوی مقدار زیادی کالری و پروتئین و خوردن آنها در سفر مجاز است. البته در خوردن آنها به مقدار زیاد خودداری شود .
- در سفر باید از غذاهای آبپز با حجم کم استفاده شود.
- از خوردن چیپس، پفک و مواد حاوی ترکیبات شیمیایی رنگی تا حد امکان خودداری شود.
- از خوردن میان وعدههای بین راهی مثل لواشکهای محلی، فلافل، سمبوسه و پیراشکی به دلیل عدم نظارت بهداشتی خودداری کنید.
- از خوردن تخم مرغ نیم پز (عسلی) نیز به طور جدی بپرهیزید.
- در مورد کبابها هم این تفکر عامه اشتباه است که می گویند چون گوشت روی شعله مستقیم قرار گرفته، بنابراین قسمت درونی آن پخته است، چرا که بارها دیده شده که قسمت رویی (سطح) کباب به حالت سوخته درآمده، اما درون آن همچنان نپخته مانده است.
- زمانی که در بیرون از منزل کباب می پزید، از ظروف تمیز برای کبابهای پخته استفاده کنید و هیچ وقت از ظروفی که در آنها گوشت خام قرار داشته و هنوز شسته نشده است، برای قرار دادن کبابهای پخته استفاده نکنید.
- هنگام استفاده از غذاهای محلی یا برای یافتن رستورانهای معتبر در شهرستانها، ازافراد بومی راهنمایی بخواهید، زیرا استفاده ازغذاهای محلی، نیاز به شناخت کیفیت آن دارد. به عنوان مثال، اگر به استانهای شمالی کشور سفر می کنید، هنگام خوردن ماهی و… از افراد بومی راهنمایی بخواهید.
- برای ارزیابی سطح بهداشت دررستورانها باید به وضعیت دستشوییها، لباس کارگران ،نظافت میزها، حضور مگس و سایر حشرات، وسایل صرف غذا مانند چنگال، قاشق، لیوان، پارچ آب و غیره توجه کنید.
- همچنین در رستورانه وغذا خوری های بین راهی برای تشخیص سالم بودن غذا، باید از حواس خود استفاده کنید، مانند استفاده از حس بینایی برای تشخیص رنگ و کیفیت غذا، حس بویایی برای بوی غذا و حس چشایی برای طعم غذا!
- تا حد امکان از خوردن انواع خورش، کباب کوبیده، سالاد الویه و همبرگر خودداری کنید، زیرا خورش از جمله غذاهایی هستند که می توان آن را چندین بار گرم کرد و ماندگی آن به سختی قابل تشخیص است. از مصرف کباب کوبیده و همبرگر به دلیل عدم اطلاع از کیفیت گوشت و ماندگی چند روزه گوشت چرخ شده و به کار بردن موادی مانند خرده نان، ادویه جات و … در تهیه آنها، باید خودداری کنید.
- اگر در رستوران ها بین راهی لیوان یا ظروف یکبار مصرف دیگر در اختیارتان قرار گرفت پس از مصرف آنها را با فشار دست بشکنید تا امکان استفاده مجددش برای سودجویان وجود نداشته باشد.
- چنانچه به مناطق کوهستانی مسافرت می کنید، از خوردن قارچ به طور جدی خودداری کنید.
- اگر نیاز به اجاق و آتش دارید، حتما تمام نکات ایمنی را رعایت کنید و هرگز وسایل آتش زا مثل اجاق، و یا حتی شمع ها را بدون مراقبت رها نکنید.
- شما همیشه نمیتوانید غذاهای مسموم را از طریق بو و مزه ناخوشایندشان تشخیص دهید و در برخی موارد این غذاها بو یا مزه بدی ندارند اما ممکن است باعث ۲۴ ساعت مسمومیت و در مواردی حتی مرگ مصرفکننده شوند. به همین دلیل، غذاهایی که بیش از ۳ روز در یخچال باقی ماندهاند و غذاهای پخته شدهای که بیش از ۲ ساعت در هوای معتدل یا بیش از یک ساعت در هوای گرم باقی ماندهاند را مصرف نکنید.
- آشامیدن آب فراموش نشود چرا که شوق سفر گاهی ممکن است شما را از خوردن آب غافل کند. بهتر است بدانیم که خوردن آب در سفر، حتی اگر تشنه نباشیم از بروز یبوست جلوگیری میکند. بیتحرکی و نشستن به مدت طولانی در ماشین باعث بروز این عارضه میشود.
- اگر در کنار جوی آبی توقف کردهاید تا غذا را در آن جا میل کنید، به هیچ وجه به فکر استفاده از آب جوی نیفتید.
مصرف آب رودخانه ها، چشمهها و دریاچهها به هیچ وجه توصیه نمی شود.
- در مواردی هم که به سلامت آب مشکوک هستید یا می خواهید برای کودکان غذا تهیه کنید، جوشاندن آب به مدت ۵ دقیقه یا استفاده از قرصهای هالوژن(ماده ی ضد عفونی کننده آب) طبق دستورالعمل آن، به سالم سازی آب کمک می کند.
- مصرف آب آلوده نه تنها ممکن است باعث مسمومیت شود، بلکه امراض دیگری را مانند تب تیفوئید، اسهال، بیماریهای ویروسی مثل هپاتیت A و B، فلجاطفال و حتی وبا موجب میشود.
- یخ را از مراکز مطمئن تهیه کرده و از مصرف یخهایی که در شرایط غیر بهداشتی و روی زمین نگهداری یا خرد می شوند، خودداری کنید.
- خوردن چای و قند میتواند آرامبخش و در حفظ روحیه و انرژی مؤثر باشد. البته فراموش نشود که در خوردن آنها نباید زیادهروی کرد.
- اگر با اتوبوس سفر میکنید و تشنه شدهاید راننده وظیفه دارد لیوان یکبار مصرف در اختیار شما قرار دهد، در غیر این صورت باید از لیوان شخصیتان استفاده کنید اما به هیچ وجه از لیوانهای معمولی پلاستیکی یا شیشهای در اتوبوس استفاده نکنید.
- هنگام خوردن میوهها پوست آنها را بگیریم زیرا ممکن است پوست آنها آلوده به میکروب شده باشد و امکان شستن آنها برایمان مقدور نباشد.
- بهترین میوههایی که برای مسافرت می توان همراه داشت، میوههایی مانند موز، سیب و پرتقال هستند که برای مصرف باید پوست آنها کنده شود.
احتیاطهای استاندارد باید هنگام مراقبت از تمام بیماران بستری در بیمارستان بکار گرفته شوند.
شستن دست
بعد از تماس دست (با دستکش یا بدون دستکش) با خون، مایعات بدن، ترشحات، مواد دفعی و لوازم آلوده دستها را بشویید. دستها باید بلافاصله بعد از در آوردن دستکش و در فاصله بین تماس با بیماران شسته شوند.
دستکش
به هنگام دستزدن به خون، مایعات بدن، ترشحات و مواد دفعی و لوازم آلوده از دستکش استفاده کنید. قبل از تماس با مخاطات و پوست آسیب دیده بیمار، دستکش را از دست خارج کنید. بلافاصله دستها را بشویید تا از انتقال میکروارگانیسمها به سایر بیماران یا محیط جلوگیری شود.
ماسک، محافظ چشم، محافظ صورت
برای محافظت از مخاط چشم، بینی و دهان در حین انجام بعضی از اعمال و برای فعالیتهای مراقبت از بیمار که احتمال پاشیده شدن یا اسپری شدن خون، مایعات بدن، ترشحات و مواد دفعی وجود دارد، از ماسک و محافظ چشم یا صورت استفاده کنید.
گان
برای محافظت پوست و جلوگیری از آلوده شدن لباس در حین انجام بعضی از اعمال و فعالیتهای مراقبت از بیمار که احتمال ترشح و پاشیده شدن یا اسپری شدن خون، مایعات بدن، ترشحات یا مواد دفعی وجود دارد، گان تمیز بپوشید.
در صورت امکان هر چه سریعتر گان آلوده را در آورید و دستهای خود را بشویید تا از انتقال میکروارگانیسمها به سایر بیماران یا محیط جلوگیری شود.
لوازم مراقبت از بیمار
لوازمی که برای مراقبت از بیمار مصرف شده و با خون، مایعات بدن و ترشحات یا مواد دفعی آلوده شدهاند. باید به نحوی جمعآوری شوند که از مواجهه پوست و مخاط با آنها، آلوده شدن لباس و انتقال میکروارگانیسمها به سایر بیماران و محیط جلوگیری بهعمل آید.
لوازمی که مجدداً قابل مصرف هستند (چند بار مصرف) باید قبل از مصرف شدن برای بیمار دیگر به شکل مناسب، نظافت شوند. وسایل یکبار مصرف باید به صورت مناسب معدوم شوند.
ملحفه، البسه
جمعآوری، انتقال و انجام فرآیندهای لازم جهت نظافت ملحفههایی که مورد استفاده قرار گرفته و با خون، مایعات بدن، ترشحات و مواد دفعی آلوده شدهاند. باید به گونهای باشد که از مواجهه پوست و مخاط با آنها و آلوده شدن لباس جلوگیری شود.
دفع سوزن
به هنگام استفاده از سوزن، اسکالپل و سایر وسایل نوک تیز، در زمان جمعآوری وسایل نوکتیز (بعد از انجام پروسجر)، حین پاک کردن وسایل مصرف شده و در هنگام دفع سوزنهای مصرف شده، باید مراقب بود تا آسیبی به فرد وارد نشود. هرگز در پوش سوزنهای مصرف شده را مجدداً بر روی سوزن قرار ندهید یا آنها را دستکاری نکنید (به هیچ وجه نباید نوک سوزن به طرف شما قرار گیرد).
برای این کار میتوان از دستگاه مخصوص استفاده کرد. با دست خود سوزن مصرف شده را از سرنگ یکبار مصرف جدا یا خم نکنید، آن را نشکنید یا دستکاری ننمایید. سرنگهای یکبار مصرف و سوزنها، تیغههای اسکالپل و سایر وسایل نوکتیز مصرف شده را در ظروف مناسب و مقاوم به سوراخ شدگی (در حد امکان این ظروف به محلی که وسایل فوق مورد استفاده واقع میشوند، نزدیک باشند) قرار دهید. سوزنها و سرنگهایی را که قابل استفاده مجدد هستند.
جهت حمل به محل (reprocessing area) در داخل ظروف مقاوم به سوراخ شدگی قرار دهید.
لوازم احیاء
در محلهایی که نیاز به عمل احیای بیمار قابل پیشبینی است به جای تنفس دهان به دهان از وسایل احیاء (mouthpiece و resuscitation bags با سایر لوازم ونتیلاسیون) استفاده کنید.
محل استقرار بیمار
بیماری که محیط را آلوده میکند یا در جهت حفظ و کنترل محیط مناسب کمک نمیکند بایستی در اتاق خصوصی جای گیرد. اگر اتاق خصوصی در دسترس نیست با مسئولین کنترل عفونت مشاوره کنید تا مکان استقرار وی و سایر موارد مشخص شود.
توصیههایی که بیماران دیابتی در مورد پاهایشان باید به خاطر داشته باشند:
- بیماران باید در هنگام استحمام، دمای آب را با آرنج خود تست کنند. پس از شستن پاها با یک حوله نرم پاها، به ویژه بین انگشتان آن ها را خوب خشک کنند.
- نواحی خشک و ترکخورده پوست را باید به آرامی سمباده کشید.
- ناخنها را باید به صورت منظم گرفت و ناخنهای ضخیم را باید سوهان کشید.
- از پدهای سیلیکونی روی انگشتان، جهت ممانعت از فشار روی سطح پشتی انگشتان در کفش باید استفاده کرد. استفاده از کفیهای مناسب نیز توصیه میشود.
- جوراب های فشاری(جوراب واریس) که جای انگشتان در آنها بریده است توصیه نمیگردد، چون خطر کاهش خون رسانی به انگشتان پا را در بردارند.
معاینه پا
- روزانه پاها را از نظر قرمزی، تاول، بریدگی، تغییر حرارت (گرمی یا سردی)، تورم و از دست رفتن حس بررسی نمایند (خود بیمار یا یکی از اعضای خانواده، با مشاهده مستقیم پاها و یا مشاهده پاها در آینه) .
- چرک را از زیر ناخن ها پاک کنند، ولی نه با چاقو یا سایر وسایل تیز. ناخن ها را صاف کوتاه کنند و از سمباده جهت از بین بردن میخچهها و پینهها پس از شستن استفاده نمایند.
- هیچ گاه از داروهای میخچه بدون مشورت پزشک استفاده نکنند.
- کفی طبی را بدون تجویز پزشک استفاده نکنند و هیچگاه بدون جوراب کفش نپوشند.
- پاهای خود را در هوای سرد با جورابهای نخی یا پشمی گرم بپوشانند.
- هیچ وقت پابرهنه راه نروند، به ویژه روی سطوح داغ.
- کفشهایی بپوشند که کاملا اندازه و مناسب پا باشند. ترجیحا از کفشهای چرمی که امکان تبادل هوا دارند، استفاده کنند و اجازه دهند تا بین پوشیدنها، کفش خشک شود.
- کفشهای نوک باریک یا نوک باز یا دمپایی نپوشند.
- کفشهای نو باید به تدریج پوشیده شوند. روز اول، یک ساعت پوشیده شوند، سپس روزی یک ساعت به پوشیدن کفشها اضافه کنند تا به تدریج یک روز کامل کفش پوشیده شود.
- هرگاه امکان داشت کفشها را درآورند و در بین روز دورههای مکرر استراحت برای پاها در نظر بگیرند. هر ۵ ساعت کفشها را درآورند.
- برای خرید کفش عصرها اقدام کنند.
- هیچ گاه بطری داغ، کمپرس گرم و لامپ گرمازا را نزدیک پاها قرار ندهند.
- از پوشیدن جورابهای لاستیکی و فشاری، به ویژه سوراخ دار که لبهها و درزهای سفت دارند، یا پوشیدن جورابهای معمولی ولی تنگ، خودداری کنند.
- سیگار نکشند.
- در هر ویزیت، پزشک پای آن ها را معاینه کند.