کار کلیه چیست؟,سنگ کلیه,درد و کیست کلیه

احتمالا بارها شنیده اید که کلیه برخی افراد سنگ ساز است و کلیه بعضی دیگر کم کار، این سنگ ها از کجا می آیند و آیا کلیه های تنبل راه درمانی دارند؟ برای پاسخ به این سوالات گفت وگویی ترتیب داده ایم با جناب آقای دکتر بصیری متخصص کلیه و مجاری ادراری که در زیر می خوانید.

● کار کلیه چیست؟

کلیه تصفیه خانه بدن است و حجم خون و مایعات بدن را کنترل و با ترشحات هورمونی خود ادامه حیات را در بدن ما میسر می کند. کلیه جایگاه فعال سازی ویتامین D نیز هست و از این طریق مانع پوسیدگی استخوان می شود. این قسمت از بدن همچنین هنگامی که روزه می گیرید یا برای مدت طولانی گرسنگی را تحمل می کنید به یاری کبد می شتابد و قندخون را می سازد. بنابراین حیات شما به کلیه ها یتان وابسته است. اگر می خواهید کلیه هایی سالم تا پایان عمر داشته باشید رعایت برخی موارد لازم است. «یکی از مواردی که باعث آسیب به کلیه ها می شود، مصرف مداوم و خودسرانه داروهاست.» بنابراین افراد باید از مصرف هرگونه دارویی بدون مشورت با پزشک اجتناب کنند. مصرف طولانی مدت مسکن ها بدون در نظر گرفتن جنبه های مرتبط با سلامتی می تواند کارکرد کلیه ها را با اختلال مواجه کند. مصرف مقادیر زیادی از مایعات توصیه می شود، مصرف مایعات به میزان کافی در عملکرد صحیح کلیه ها موثر است و به کارآیی بهتر آنها یاری می رساند.

● به چه دردی، درد کلیه گفته می شود؟

دردهایی که عموما در ناحیه پهلو ها و پشت احساس شود به شرط اینکه با حالت تهوع و استفراغ همراه باشد و به همراه تغییر رنگ ادرار و به رنگ قرمز در آمدن آن باشد می تواند از مشکلات کلیه باشد. این دردها معمولا به قسمت پایین شکم و مجاری ادرار کشیده شده و آنها را هم درگیر می کند به طوری که فرد در آن قسمت ها نیز احساس درد می کند. در صورتی که این دردها از مشکلات کلیه ها نباشد، این مسیر تیر کشیدن به پایین شکم و مجاری ادرار نخواهد داشت.

● چه کسانی بیشتر در خطرند؟

زنان بیشتر از مردان در معرض عفونت های ادراری هستند، به این علت که طول مجرای ادرار زنان خیلی کوتاه تر از طول مجرای ادراری مردان است، همین مساله باعث می شود تا عفونت بیشتری از بیرون به راحتی از مجرای کوتاه خود را به مثانه برساند. بنابراین زنان بیشتر در معرض عفونت های ادراری نسبت به مردان قرار دارند. در مورد دیگر بیماری ها لازم است گفته شود که یک سری دلایل ژنتیکی و ارثی وجود دارد که برخی از بیماری ها در مردان بیشتر است. به عنوان مثال انواع و اقسام سرطان های کلیه و مثانه، در مردان شایع تر است تا زنان اما زنان در معرض عفونت بیشتری نسبت به مردان هستند. سنگ های دستگاه های ادراری در مردان شایع تر است، اما بعد از سن یائسگی این خطر در زنان و مردان برابر می شود. قبل از آن به دلیل هورمون های جنسی مردانه در مردان سنگ ها شایع تر هستند.

● چه نوع موادی در کلیه حل نمی شوند؟

سنگ کلیه و مکانیسم و روش تشکیل سنگ این است که، هر ماده ای که در یک محلول حل شود، وقتی آن ماده حل شدنی از یک حدی بالاتر برود و غلظت بیشتری داشته باشد به حدی می رسد که به آن حد اشباع گفته می شود و اگر این مواد از حد اشباع بالاتر برود و گاه به حد فوق اشباع برسد، دیگر هرچه آن ماده حل شدنی را اضافه کنیم دیگر حل نمی شود بلکه رسوب می کند. این حل در ادرار هم اتفاق می افتد. موادی که در ادرار بعضی ها وجود دارد و این مواد در حد فوق اشباع هستند در محوطه ادراری رسوب می کنند و تشکیل سنگ می دهند.

خوشبختانه محیط ادرار به دلیل یون های متفاوتی که دارد میزانی که بتواند مواد را در آن حل کند نسبت به آب معمولی خیلی بیشتر است. در نتیجه افراد به راحتی دچار سنگ کلیه نخواهند شد زیرا محیط ادرار محیطی است که حلالیت زیادی دارد. کسانی که در طول شبانه روز ممکن است مثلا هنگامی که در خواب هستند و مایعات کم مصرف می کنند و حجم مواد در ادرارشان به حد فوق اشباع برسد هسته سنگی را تشکیل می دهند و وقتی هسته تشکیل شد دیگر بزرگ شدن آن کار خیلی سختی نخواهد بود. بعضی دیگر به صورت ژنتیکی این مواد را ادرارشان زیاد ترشح می کند و ادرارشان از آن مواد فوق اشباع می شود و سنگ تشکیل می شود. بعضی از مردان هم به علت هورمون های مردانه ای که دارند، به علت ترشحات زیادی که دارند در معرض خطر سنگ هستند.

● بهترین نوشیدنی برای سنگ کلیه چیست؟

بعضی از سنگ ها به دلیل عفونت ایجاد می شوند که با قلیایی شدن محیط ادرار باعث بروز سنگ می شوند که این مساله در زنان بیشتر دیده می شود و زنان در این مساله بیشتر تهدید می شوند که لازمه مراقبت بیشتری است. مصرف هر چه بیشتر نوشیدنی ها به دلیل اینکه نوشیدنی ها حجم ادرار را بالا می برند که در نهایت غلظت مواد حل شدنی را کمتر می کنند بسیار مفید است و مانع ایجاد سنگ می شوند، بهترین راه حل برای جلوگیری از این بیماری آب خالص است که از همه مواد آشامیدنی بهتر است، مایعات دیگر هم اگر مواد مضر در آنها نباشد هیچ اشکالی ندارد. به عنوان مثال آب گریپ فروت به علت اکسید زیادی که دارد اصلا مفید نیست. اما دلستر و ماءالشعیر به علت اینکه مواد قندی زیادی ندارند مضر نیستند و می توان از آنها استفاده کرد.

● چه نوع کارها و فعالیت هایی در دفع سنگ کلیه موثر است؟

طناب زدن و فعالیت کردن بیشتر برای کسانی مفید است که در معرض خطر هستند یعنی ذرات سنگ تشکیل شده است و تحرک می تواند بهتر آنها را دفع کند ولی مایعات و نوشیدنی ها برای جلوگیری از سنگ مفیدتر است. پس به کسانی که در مرحله سنگ ریزه هستند یا اصلا سنگ ریزه هم ندارند تحرک و ورزش بسیار توصیه می شود چرا که ورزش بهترین راه حل برای پیشگیری از این مساله است، خصوصا در افرادی که مستعد در این مساله هستند.

● کدام افراد بیشتر در خطرند؟

زنان بعد از ازدواج بیشتر در معرض عفونت قرار دارند، قبل از ازدواج هم استخر و امثال آن هیچ تاثیری بر عفونت در دختران ندارد و توصیه می شود زنان بعد از ازدواج و خصوصا در نزدیک شدن به زمان یائسگی از مایعات زیادی استفاده کنند و اگر به دلیل پوکی استخوان و پیشگیری از پوکی استخوان قرص کلسیم مصرف می کنند حتما بین غذا آن را مصرف کنند و بعد از مصرف، مایعات فراوانی بنوشند. بعضی از افراد عادت دارند که ادرار خود را نگه می دارند و در لحظه آخر مثانه خود را تخلیه می کنند که این مساله باعث به وجود آمدن سنگ کلیه نمی شود اما اخلال در ادرار مشکل ساز خواهد شد.

افرادی که نمی توانند به راحتی ادرار خود را تخلیه کنند، مخصوصا زنانی که بعد از یائسگی به علت کم شدن هورمون ها و تنگی مجرا، ادرار به صورت باریک و سخت تخلیه می شود یا در سن های جوان تر که ادعا می کنند به سختی ادرار می کنند به علت اینکه ادرار به مجرا می آید اما خوب تخلیه نمی شود، ممکن است مقداری از میکروب ها را به مثانه برگرداند و باعث عفونت شود.

● آیا مصرف آنتی بیوتیک ها برای کلیه ها خطرناک است؟

اگر فردی دو کلیه سالم داشته باشد در برابر مشکلات مقاوم خواهد بود و کمتر دچار مشکل خواهد شد اما کسانی که اختلال در کلیه دارند در معرض خطر بیشتری هستند و بستگی به این دارد که میزان مقاومت کلیه در چه حد باشد، اما اینکه مصرف برخی از داروها ممکن است کلیه را دچار مشکل کند بسیار نادر است و در مواقعی چنین اتفاقی می افتد که دارو در حد بالا در فرد مصرف شود. اما در حد معمول هیچ مشکلی را به وجود نمی آورد. و در برخی موارد بعضی از آنتی بیوتیک ها کلیه را دچار مشکل خواهد کرد، در صورتی که کلیه دچار اختلال باشد در این صورت این داروها روی کلیه اثرات منفی خواهد گذاشت و کلیه را دچار مشکل خواهد کرد که در نهایت باید با پزشک خود مشورت کنید. در برخی موارد فهرستی از داروها وجود دارد که پزشک از شما می خواهد آنها را با دقت و در بعضی موارد اصلا مصرف نشود.

● کیست کلیه چیست و آیا راه درمانی دارد؟

کیست کلیه انواع مختلفی دارد: نوع اول کیست ساده نام دارد که اکثرا در افراد مسن بیشتر دیده می شود که اصطلاحا گفته می شود هر فردی که موهایش رو به سفیدی می رود، کیست هم در کلیه به وجود می آید که البته بیماری خطرناکی نیست و در صورتی که وضعیتی مثل درد یا عفونت برای بیمار ایجاد نکند و به کلیه فشار نیاورد، اصلا احتیاجی به درمان ندارد. بعضی دیگر از کیست ها، کیست های ساده ای نیستند و ممکن است در داخل کیست خونریزی اتفاق بیفتد یا غده ای ایجاد شود که در این صورت این کیست ها احتیاج به درمان دارند. اکثر کیست ها، کیست ساده هستند و احتیاجی به درمان ندارند و بیشتر در سنین ۴۰ یا ۵۰ سال برای افراد اتفاق می افتد.

● آیا سونوگرافی در تشخیص سنگ بهتر است؟

سنگ ها در بدو به وجود آمدن کوچک هستند و به تدریج با جمع شدن املاح بزرگ تر می شوند و باید دانست که سنگریزه ها با چه نوع آزمایشی تشخیص داده می شوند، اگر با انجام دادن سونوگرافی مشخص شود که در کلیه سنگریزه وجود دارد معمولا در سونوگرافی تا اندازه های چهار یا پنج میلی متر خیلی اهمیت ندارد چون ممکن است مقاطع رگ و رسوب کلسیم در جداره رگ را به عنوان سنگ گزینش کند، بنابراین اگر سونوگرافی وجود سنگ را در کلیه مشخص کند که سنگی در حد پنج میلی متری در کلیه وجود دارد درمانی در این زمینه لازم نیست، مگر اینکه بیمار علایمی را داشته باشد، علایمی مانند خونریزی در ادرار به همراه سوزش و درد و در غیر این صورت آن سنگریزه ها هیچ اهمیتی ندارند و بیشتر سنگ هایی ملاک هستند که با عکس دیده شوند یا در سی تی اسکن گزارش شود که بیمار در کلیه خود دارای سنگ است.

● ممکن است که سنگ کلیه ها بدون درد باشند؟

سنگ ها در دو دسته دارای علامت هستند: یک دسته اینکه بیمار بسیار اذیت می شود که شامل درد، سوزش ادرار، تهوع و گاه استفراغ است. بیماری که این علامت ها را در خود می بیند، معمولا بیمار خوش شانسی خواهد بود به دلیل اینکه با دیدن این علایم به پزشک مراجعه کرده و اقدامات لازم برای درمان خود را شروع خواهد کرد، ولی دسته دیگر آنهایی هستند که بیمار خیلی متوجه بیماری و علایمی نخواهد شد که معمولا سنگ های بزرگ که تمام کلیه را در بر می گیرند و در برخی موارد باعث بسته شدن کامل مجرا می شود، متاسفانه درد قابل توجهی را ایجاد نخواهند کرد و بیمار فقط یک احساس سنگینی معمولی در پهلوی خود خواهد داشت و این سنگ ها بسیار خطرناک تر از سنگ های دسته اول خواهند بود برای اینکه در این صورت بیمار به علت اینکه درد شدیدی را احساس نمی کند، بنابراین برای درمان خود به پزشک نیز مراجعه نخواهد کرد و در نتیجه انسداد این سنگ موجب از بین رفتن کلیه خواهد شد و در زمانی که فرد دچار نارسایی کلیه شود به پزشک مراجعه خواهد کرد.

● آیا سابقه فامیلی در این مساله مهم است؟

توصیه می شود، افراد نسبت به کلیه های خود حساس باشند و اگر دردی یا سنگینی در پهلوی خود احساس کردند حتما به پزشک مراجعه کند به خصوص کسانی که این مساله در سابقه خانوادگی آنها وجود دارد. زیرا کسانی که در خانواده خود افرادی را دارند که مبتلا به سنگ کلیه هستند، احتمال بسیاری وجود دارد که برای آنها نیز به این مساله دچار شوند. سنگ می تواند هم درد ایجاد کند و هم می تواند نارسایی کلیه ایجاد کند و این مساله بستگی به این دارد که بیمار به موقع و قبل از ایجاد مساله به پزشک مراجعه کند. سابقه شخص و خانواده در این مساله بسیار مهم و حایز اهمیت است.

● آیا می توان از بروز سنگ جلوگیری کرد؟

مساله مهم این است که اگر فردی دچار سنگ کلیه شد از سنگ سازی های بعدی کلیه بتواند جلوگیری کند. در بعضی مواقع بعضی از سنگ ها وقتی دفع می شوند بیش از ۵۰ درصد تا پنج سال آینده مجددا به این مساله مبتلا خواهند شد و کلیه دوباره کار سنگ سازی خود را آغاز خواهد کرد. بهتر است این افراد سالانه کلیه های خود را چک کنند و با سونوگرافی های مختلف مراقب آن باشند تا ببینند سنگی به وجود آمده است یا خیر و اگر کسی سابقه بیش از دو بار سنگ سازی کلیه را دارد حتما باید غیر از خارج کردن سنگ برای درمان و پیشگیری از سنگ های بعدی اقدام کند. که به دلیل همین امر، مرکزی در بیمارستان لبافی نژاد افتتاح شده است که در آن کلیه افرادی که مکررا سنگ سازی می کند را با انجام آزمایشات پیچیده ای که تقریبا انجام آن در کمتر جایی ممکن است، علت سنگ سازی را پیدا کرده و در صورت لازم برای پیشگیری از درست شدن سنگ های بعدی درمان های خاص را انجام می دهند.

ترک سیگار در هر سنی موجب کاهش چشمگیر مرگ و میر می‌شود

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند براساس نتایج پژوهش‌های انجام شده، ترک سیگار حتی در سنین سالمندی موجب کاهش چشمگیر مرگ و میر در افراد می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، سیگار یک عامل خطر مهم برای بسیاری از بیماری‌های مزمن از جمله بیماری‌های قلبی و عروقی و سرطان است.

براساس این گزارش گروهی از محققان از هفت کشور جهان (آمریکا، چین، استرالیا، ژاپن، انگلستان، اسپانیا و فرانسه) افراد ۳ تا ۵۰ سال را مورد ارزیابی قرار دادند.

مطالعات انجام شده حاکی از آن است که ۸۳ درصد افزایش مرگ و میر نسبی برای سیگاریها و ۳۴ درصد افزایش مرگ و میر نسبی برای سیگاری‌های (افرادی که سیگار کشیدن را ترک کرده اند) سابق در مقایسه با افرادی است که هرگز سیگار نکشیده‌اند.

این گزارش نشان می‌دهد که شواهد اپیدمیولوژی سیگار عمدتاً در میان بزرگسالان و میانسالان است و سیگار کشیدن مرگ و میر را افزایش می‌دهد و خطر نسبی مرگ و میر حتی در سنین بالا پس از ترک سیگار کاهش می‌یابد.

مصرف حشیش و گراس پیش از هجده سالگی، موجب افت ضریب هوشی می شود

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند بنا بر یک پژوهش جدید ، کسانی که مصرف این مواد را پیش از هجده سالگی، زمانی که مغز همچنان در حال رشد است، آغاز کرده‌اند دچار افت در ضریب هوشی شده‌اند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ، بنا به نتایج تحقیقی که به تازگی انتشار یافته مصرف‌کنندگان جوان مشتقات شاه‌دانه (Cannabis) در معرض خطر کاهش ضریب هوشی قرار دارند.

در انجام این پژوهش، محققان به مدت ٢٠ سال زندگی گروهی را تحت نظر گرفته‌اند.

آنها افراد مورد بررسی را از زمان نوجوانی مورد ارزیابی قرار داده و مکررا تا ٣٨ سالگی وضعیتشان را بررسی کرده‌اند.

محققان با در نظر گرفتن عوامل دیگری، نظیر مصرف مشروبات الکلی، دخانیات و سایر مواد مخدر یا محرک، و همچنین تعداد سال‌های تحصیل، به این نتیجه رسیده‌اند که کسانی که به طور مدام از مشتقات شاه‌دانه استفاده می‌کنند دچار نزول ضریب هوشی می‌شوند.

هر چه کشیدن این مواد بیشتر باشد، افت ضریب هوشی نیز بیشتر می شود.

شروع کشیدن در نوجوانی نتیجه مخرب‌تری دارد و ضریب هوشی کسانی که در نوجوانی کشیدن حشیش و علف را آغاز کرده‌اند به طور متوسط هشت واحد پایین می‌آید.

به نظر می‌رسد توقف مصرف مشتقات شاه‌دانه نمی‌تواند هوش از دست رفته را کاملا بازگرداند.

این پژوهش با مطالعه ١٠٠٠ نفر در نیوزیلند انجام شده است.

کشیدن سیگار بر حافظه، یادگیری و منطق افراد تاثیر منفی می‌گذارد

پژوهشگران علوم پزشکی در دانشگاه کینگز کالج لندن می گویند نتایج یک تحقیق جدید نشان داده است که کشیدن سیگار مغز را “فرسایش” می‌دهد چرا که بر حافظه، یادگیری و منطق افراد تاثیر منفی می‌گذارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ، تحقیقی که بر ۸۸۰۰ نفر از افراد بالای ۵۰ سال انجام شد، نشان داد که فشار خون و وزن بالا نیز تاثیرات منفی بر مغز می‌گذارند، اما تاثیر آنها به شدت کشیدن سیگار نیست.

محققان که این پژوهش را انجام داده اند، می‌گویند مردم باید آگاه باشند که شیوه زندگی می‌تواند بر مغز هم مانند بدن صدمه وارد کند.

محققان کینگز کالج در حال تحقیق درباره ارتباط بین سکته قلبی یا مغزی و وضعیت مغز بودند که به این ارتباط پی بردند.

آنها اطلاعاتی را درباره سلامتی و شیوه زندگی گروهی که بیش از ۵۰ سال داشتند جمع آوری کردند و مغز آنها را مورد آزمایش قرار دادند.

از شرکت کنندگان خواسته شد تا کلمات جدید یاد بگیرند یا در یک دقیقه تا آنجا که می‌توانند حیوانات را نام ببرند.

همین آزمایش‌ها ۴ سال و سپس ۸ سال بعد روی آنها انجام شد.

نتیجه نشان داد که سکته قلبی یا مغزی “به شدت به کاهش قابلیت‌های شناختی مربوط است ” و کسانی که بیشتر در معرض خطر هستند قابلیت‌های شناختی آنها بیشتر کاهش یافته است.

در این تحقیق همچنین نشان داده شد که بین کشیدن سیگار و ضعف عملکرد در آزمایش‌ها “رابطه ثابتی” وجود دارد.

محققان بر اهمیت مراقبت از سلامت قلب در سنین میانسالی هم تاکید کردند.

دکتر الکس درگان، یکی از محققان گفت: ” کاهش قابلیت‌های شناختی با بالا رفتن سن روی می‌دهد و برای بسیاری از افراد به آنچه در زندگی با آن مواجه می شوند و رفاهشان بستگی دارد.”

او گفت: “ما متوجه دلایل زیادی شده ایم که می‌توانند با کاهش قابلیت‌های شناختی مربوط باشند و همه آنها قابل تغییر هستند.”

آقای درگان گفت: “ما باید مردم را درباره ایجاد تغییرات در روش زندگیشان و خطرات کاهش قابلیت‌های شناختی آگاه کنیم.”

محققان هنوز نمی‌دانند که کاهش قابلیت‌های شناختی چگونه بر زندگی روزمره افراد تاثیر می‌گذارد.

آنها همچنین مطمئن نیستند که آیا ضعف زودرس در عملکرد مغز می‌تواند به بیماریهایی مانند دمانس (تحلیل قوای مغزی) تبدیل شود یا نه.

قلب و مغزدکتر سایمن رایدلی از مرکز تحقیق آلزایمر در بریتانیا می‌گوید: “مطالعات مکررا نشان می‌دهند که کشیدن سیگار و فشار خون بالا به کاهش قابلیت‌های شناختی و دمانس مربوط هستند و مطالعه جدید هم به شواهد “مطالعات قبلی” می افزاید.”

او گفت: ” کاهش قابلیتهای شناختی با بالا رفتن سن می‌تواند به بیماری دمانس تبدیل شود و ریشه یابی دلایلی که به این نوع تحلیل ارتباط دارد می‌تواند برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری موثر باشد.”

انجمن آلزایمر بریتانیا می‌گوید: “ما همه می‌دانیم کشیدن سیگار، فشار خون بالا، کلسترول بالا و بی ام آی بالا (نسبت وزن و قد) برای قلب مضر است. این تحقیق هم مانند تحقیق‌های دیگر نشان می‌دهد که آنها برای مغز هم مضر هستند.”

طبق گفته این انجمن سه نفر از افراد بالای ۶۵ سال به بیماری دمانس مبتلا می‌شوند اما راههایی برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری وجود دارد: رژیم غذایی متعادل، نگهداری وزن مناسب، ورزش، آزمایش مدام کلسترول و فشار خون و نکشیدن سیگار همه می‌تواند به جلوگیری از ابتلا به این بیماری کمک کنند.

این پژوهش در مجله “ایج و ایجینگ” (Age and Ageing) در بریتانیا منتشر شده است.