آثار موادمخدر بر بدن

مهمترین محل اثر موادمخدر بر مغز است. در مغز گیرنده هایی وجود دارد که این مواد بر آنها اثر می کنند. این گیرنده ها به 3 گروه تقسیم می شوند:

1- اثر بر گروه اول سبب تنظیم و کاهش احساس درد، کاهش فعالیت مرکز تنفس، یبوست و اعتیاد می شود.

2- اثر برگیرنده های دوم سبب کاهش احساس درد، افزایش حجم ادرار و ایجاد حالت آرامش می شود.

3-اثر موادمخدر بر گیرنده های گروه سوم سبب کاهش احساس درد می شود.

حدود بیست و پنج سال پیش مشخص شد که در بدن انسان موادی شبیه موادمخدر [مرفین] تولید می شود که مهمترین آنها به نام آندورفین ها و آنکفالین ها است. به طور طبیعی وقتی بدن دچار آسیب های دردزا و حوادث ناراحت کننده می شود مغز این مواد را ترشح می کند و سبب کاهش احساس درد و ناراحتی می شود.
اثر موادمخدر بر روی سیستم پاداش

در شرایط معمولی وقتی بشر از انجام دادن کاری لذت ببرد و به عبارتی دیگر پاداش بگیرد، از مناطق پایینی مغز او موادی به اسم دوپامین و نوراپی نفرین ترشح می شود و بر روی قشر و سایر مراکز حیاتی آن اثر می کند و احساس لذت و پاداش به او دست می دهد و سعی در تکرار آن عمل دارد. یکی از آثار مهم موادمخدر فعال کردن همین سیستم است.بنابراین کسانی که یک بار با این مواد آشنا می شوند چون سیستم پاداش در مغز آنها تقویت شده، تمایلی شدید به تکرار مصرف آنها پیدا می کنند.از بین موادمخدر هروئین خیلی راحت تر در چربی حل می شود. مغز انسان مقدار زیادی چربی دارد، بنابراین در مقایسه با مرفین و مشتقات آن، هروئین پس از مصرف در طی زمان کوتاه تری روی مغز اثر می کند بنابراین آثار پاداش دهنده و خوشی آور و ضد درد سریع تری دارد.کدئین که از مشتقات تریاک است به آسانی در سیستم گوارش جذب شده و در بدن تبدیل به مرفین می شود. در یک مطالعه روشن شده که در معتادان، یکی از آثار مصرف موادمخدر کاهش جریان خون در بعضی از نواحی مغز است.

اما گذشته از آثار ثابت شده مواد مخدر، مردم ممکن است با باورهای غلط زیر، اقدام به مصرف آنها کنند.

1- برای تسکین درد: این مواد واکنش انسان را نسبت به حس درد کاهش می دهند و روی عامل اصلی ایجاد درد هیچگونه اثری ندارند. بسیاری از بیماری های بشر با درد همراه است، از جمله اضطراب، افسردگی، بیماری های استخوان و مفاصل، سرطان ها و بیماری های عفونی.اما مصرف کنندگان و توصیه کنندگان به مصرف مواد توجه ندارند که نسبت به اثر ضد درد این مواد تحمل ایجاد می شود. یعنی مثلا در پنجمین مصرف برای اینکه همان درد اولیه کاهش یابد باید مقدار بیشتری مصرف شود، که این مقدار گاهی تا 30 برابر مقدار مصرف اولیه لازم می شود.

2- عقیده غلط دیگری که وجود دارد، اثر این مواد بر روی بیماری هایی مثل قند یا دیابت است. به نظر می رسد چنین باورهای غلطی توسط قاچاقچیان دامن زده می شود تا درآمد مالی بیشتری کسب کنند. یا مصرف کنندگان این ادعا را مطرح می کنند تا خود را گناهکار جلوه نداده، بگویند ما برای پیشگیری یا درمان این بیماری ها، مواد مصرف می کنیم. در هیچ تحقیق علمی اثر پیشگیری کننده و درمانی برای این مواد ثابت نشده است.

3-گاهی افراد بی اطلاع توصیه می کنند که مصرف موادمخدر برای کاهش آلام روحی و اضطراب و افسردگی و سایر بیماری های روانی که نسبتا شایع و به شدت آزاردهنده هستند، مفید است.اضطراب معمولا باتنگی نفس، احساس خفگی، تپش و احساس ناراحتی در قلب، سنگینی سر، احساس درد و ناراحتی در شکم و درد در سایر قسمت های بدن همراه است.تفکر غلط اثر تسکینی موادمخدر بر بیماری های روانی و اضطراب از آنجا ناشی شده که این مواد دارای اثر تسکین بخش و آرام بخش هستند، هر ماده آرام بخشی علائم ظاهری اضطراب را کاهش می دهد، اکثر بیماری های روحی همراه اضطراب هستند، افسردگی که بیماری قرن است در بسیاری از موارد همراه با اضطراب است. بنابراین در اوایل مصرف، شخص که به هر علت دچار اضطراب و ناآرامی روحی است ممکن است با مصرف مواد احساس آرامش کند. اما این پدیده ثابت شده که در افراد مضطراب و ناآرام پس از اولین مصرف، خطر اعتیاد بسیار بالا است و مواد اعتیادآور قطعا پس از مدتی، خود افسردگی زا و به تبع آن اضطراب آور خواهند بود.یعنی در نهایت نه تنها با مصرف موادمخدر افسردگی، اضطراب و آلام روحی انسان کاهش می یابد، بلکه تشدید هم می شود زیرا تغییر خلق و ایجاد حالت شادی کاذب توسط موادمخدر فقط در اوایل مصرف ایجاد شده است.نوجوانان و جوانان در مقطعی از زندگی خود هستند که بحران و ناآرامی روحی و اضطراب فراوانی دارند و به همین دلیل است که با اولین آشنایی ها خطر اعتیاد در آنها زیاد است. نوجوان روابط اجتماعی و خانوادگی آرام و حمایت کننده ای لازم دارد تا آلام روحی او کاهش یافته به سمت اعتیاد نرود.

4- توصیه دیگری که ناآگاهان برای مصرف موادمخدر دارند در مورد مشکلات روابط جنسی مردان به خصوص مردان جوان است. مشکلات جنسی در آنان معمولا ریشه در هیجانات و اضطرابات شخص دارد اگر این مواد در موارد نادری از مشکلات فوق بکاهد، در طولانی مدت باعث ایجاد افسردگی و کاهش میل جنسی می شود.

5-مواد مخدر یعنی مشتقات مرفین حرکات پیش برنده روده ها را کند می کند و ترشحات آن را کاهش می دهد.دردهای دستگاه گوارش می تواند ناشی از افزایش حرکات دودی روده ها باشد. در اسهال این حرکت سریع و گاهی دردناک می شود. در بسیاری از هیجانات و اضطراب ها حرکات لوله گوارش مختل شده، افزایش یا کاهش می یابد. مثلا در روده های تحریک پذیر عصبی دل درد، دل پیچه یا اسهال و یبوست متناوب وجود دارد. اگر مبتلایان به این بیماری ها با موادمخدر آشنا شوند، خطر اعتیاد جدی است. مثلا در مورد اسهال که همراه با افزایش حرکات روده ای است، اگر مشتقات تریاک در دسترس شخص بیمار قرار بگیرد با توجه به کند کردن حرکات پیش برنده روده و بهبود ظاهری اسهال خطر اعتیاد بعدی را دارد.

6- متأسفانه بعضی از کسانی که پس از رانندگی ممتد دچار خستگی می شوند پس از چند بار مصرف و احساس رفع خستگی و سرخوشی کاذب، در دام اعتیاد گرفتار می شوند.

7- این مواد حالت خمودگی، ابرگرفتگی شعور و با آگاهی ایجاد می کنند یعنی می توانند بیداری بیش از حد بشر را کاهش دهند. زندگی پیچیده امروز، نیاز به کار فکری زیاد و گاهی خسته کننده دارد در واقع آدم های پرکار و آنهایی که در زندگی روزمره با مسایل پیچیده برخورد می کنند مجبورند با تمام قوای فکری و ذهنی خود وارد میدان شوند. یعنی بشر امروز برای تطابق با شرایط روزمره، بیش از حد بیدار و شاید دائم در حال جنگ فکری است، در حد اعلای این پدیده بعضی آدم ها همانند خروس جنگی دائم هوشیارتر از مردم دیگر هستند. موادمخدر و الکل این حالت بیداری بیش از حد را کاهش می دهد. بنابراین آنهایی که کار فکری شدید، یکنواخت و خسته کننده می کنند با اولین آشنایی ها در معرض ابتلای به اعتیاد هستند و موادمخدر و الکل ابتدا آنها را آرام می کند اما پس از مدتی قدرت مبارزه، کار و ثمر بخشی را از آنها می گیرد.

8-قسمت اعظم دردهای بشر روانزاد است، انواع کمردردها، پشت درد، سردرد، دل دردهای مزمن، دردهای عضلانی و استخوانی، می تواند جنبه روانی داشته باشد. کسانی که با مراجعه به پزشکان مختلف و استفاده از روش های مرسوم فرهنگی، تسکینی برای درد خود نمی یابند، در مقابل مواد مخدر بسیار آسیب پذیر هستند.این مواد اصل درد و عامل ایجاد کننده درد را از بین نمی برند فقط شخص را نسبت به درد بی تفاوت می کنند.مثلا اگر کسی شکستگی داشته باشد، درد ایجاد شده سبب کم حرکتی یا بی حرکتی عضو شکسته شده می شود و فرصتی برای محل شکسته ایجاد می شود تا استخوان سازی صورت گرفته و محل شکستگی ترمیم یابد اما مواد مخدر واکنش انسان را به درد که همان بی حرکتی و کم حرکتی است از بین برده و عضو حرکت کرده می تواند جوش خوردن شکستگی را به تاخیر بیندازد.

9- در مسیر اعتیاد بتا آندورفین ها که مواد شبه مخدر درونزا هستند کاهش می یابد، زیرا با ورود مواد مخدر خارجی به بدن سلول های مغز شخص معتاد تنبل شده و این مواد درونزا را ترشح نمی کنند و مرفین خارجی جای شبه مرفین های مفید و تولید شده در بدن شخص را می گیرد.بنابراین پس از ترک اعتیاد و در حین آن که مواد مخدر خارجی به بدن نمی رسد و مغز، دیگر مواد شبه مرفین درونزا ترشح نمی کند، درد و حالت روحی ناخوش و اضطراب و بی قراری در شخص زیاد است که البته پس از مدتی که از ترک بگذرد مجددا مغز مواد لازم را ترشح خواهد کرد.

10-با کاهش آندورفین ها [مواد شبه مرفین درونزا] در مغز شخص معتاد و بدن او، خاصیت دشمن کشی مونوسیت ها که از سلول های دفاعی بدن هستند کاهش می یابد. بنابراین شخص معتاد نسبت به افراد سالم به عفونت ها حساستر است و زودتر مبتلا می شود.

مواد مخدر آن دسته از سلول های دفاعی بدن را که مسئول از بین بردن مهاجمان به بدن هستند، کاهش می دهند و نیز با کاهش فعالیت آنها می توانند سبب رشد سلول های سرطانی شوند.

اعتیاد و اثر مواد مخدر بر دستگاه عصبی مرکزی

موادی که دستگاه عصبی مرکزی را تغییر می دهند مواد روان گردان هستند (الکل ؛ نیکوتین ؛ کوکائین) و موادی امثال اینها که اعتیاد به آنها مشکل بزرگ بعضی از جوامع امروزی است. همچنین کافئین که در قهوه و نوشابه ها یافت می شود از جمله مواد روان گردان هستند. تمام این مواد می توانند باعث وابستگی روانی مصرف کننده شوند و مهم تر از آن این است که باعث وابستگی جسمی نیز می شود.
اعتیاد پاسخی فیزیولوژیک است که مصرف پی در پی مواد مخدر موجب آن می شود و عملکرد طبیعی نورونها و سیناپس هارا تغییر می دهد.هنگامی که عملکرد نورون یا سیناپسی توسط مواد مخدر تغییر کرد از آن پس آن نورون یا سیناپس به طور طبیعی به کار خود ادامه نمی دهد مگر با بودن موادمخدر.

شخص با مصرف پی در پی مواد مخدر به آن معتاد می شود و بدن او نسبت به آن ماده مخدر عادت می کند.شخص معتاد باید با گذشت زمان مقدار ماده مخدر مصرفی اش را افزایش داده تا نیاز بدنش تامین شود.نیکوتین ماده ای اعتیاد آور است که در برگهای گیاه تنباکو یافت می شود.این ماده بسیار سمی است و حدود60 میلی گرم از آن برای انسان مرگ آور است. نیکوتین سریعا وارد جریان خون شده و در بدن به گردش در می آید.عملکرد نیکوتین در مغز شبیه به عملکرد انتقال دهنده عصبی استیل کولین است.
نیکوتین به دلیل شباهت ساختاری با استیل کولین به محلهای مخصوصی در سلول عصبی که به طور طبیعی محل ها گیرنده های استیل کولین هستند متصل می شوند.این جایگاهها از مراکز کنترل مغز هستند که بسیاری از فعالیت های مغزی را کنترل می کنند.اتصال نیکوتین به سلولهای عصبی موجب تغییرات بسیاری می شود پس از مدتی بدن فرد سیگاری تنها در حضور نیکوتین به جای استیل کولین به طور طبیعی کار می کند و در حضور حذف نیکوتین حالت طبیعی بدن مختل می شود.هنگام بدست آمدن این حالت تنها راه برگشت بدن به حالت طبیعی کشیدن سیگار است.در اینجا است که می گوییم فرد سیگاری معتاد به کشیدن سیگار است.

داروهای روان گردان نوعی مواد مخدرند که در تسکین درد و القای خواب نقش بسزایی دارند. بسیاری از این مواد از گیاهان تیره خشخاش به دست می آیند. مواد مخدری که از تریاک استخراج می شوند شامل: مورفین، هروئین و کدئین هستند. پزشکان برای تسکین درد بیماران گاه کدئین تجویز می کنند. مورفین نیز یکی از موثرترین تسکین دهنده های درد می باشد که امروزه در پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد. گیرنده های درد محرکهایی که باعث درد می شوند را شناسایی می کنند.درد در بدن نقش اهمیت زایی دارد درد به ما می گوید که یکی از بافتهای بدن ما زخمی و یا آسیب دیده شده است.وقتی عضوی آسیب دیده می شود از انتهای اعصاب آسیب دیده ی آن پیام هایی انتقال داده می شود که باعث احساس درد می شود.پیامهای عصبی حامل درد را به نخاع و سپس به مغز انتقال می دهند.پس از رسیدن پیام عصبی درد به طناب عصبی؛ پیام درد بوسیله گروهی از انتقال دهنده های عصبی به نام انکفالین ها سرکوب می شوند.زمانی که انکفالین ها به نورونهای نخاع می پیوندند از انتقال پیام به مغز جلو گیری می کنند .مواد مخدر عملکردی مشابه به انکفالین ها دارند و به گیرنده های پروتئینی درد در طناب عصبی می پیوندند و از انتقال پیام درد به مغز و احساس درد جلوگیری می کنند.

اشتباه پزشکی به چه قیمت؟؟؟؟؟؟

آن گونه که تاریخ و پنل مصرف مواد مخدر در جهان نشان می‌دهد ، یکی از قویترین مواد مخدر که توانست در تخریب و ویرانی شهر وجودی انسان و گسترش پدیده اعتیاد در سطحی وسیع عمل کند هرویین است. در اواخر قرن نوزدهم مصرف تریاک در اروپا به شکل گسترده‌ای رواج یافته بود و مردم برای درمان بسیاری از بیماری‌ها مانند وبا که ناشی از آلودگی محیط زیست آن موقع اروپا بود به مصرف تریاک روی می‌آوردند و پس از مدتی به مصرف آن اعتیاد پیدا می‌کردند. پزشکان آن زمان در اروپا به دنبال دارویی بودند تا بتواند در درمان و یا ترک اعتیاد به تریاک مؤثر باشد . ظاهراً برای اولین بار داروسازی بایر آلمان در سال 1896 از ترکیب انیدرید استیک و مرفین خالص دارویی را ساخت که هرویین نامیده شد.

نام هرویین از واژه یونانی هیرو Hiro به معنی قهرمان گرفته شده است . در این فرایند از یک کیلوگرم مرفین حدود 900 گرم هرویین به دست می‌آمد که به آن دی استیل مرفین نیزگفته می‌شود. هرویین برای اولین بار به عنوان داروی ترک اعتیاد به تریاک پا به عرصه وجود گذاشت . پزشکان آن زمان نمی‌دانستند که چه اشتباه بزرگی را مرتکب شده‌اند و چه ماده خطرناکی را به عنوان دارو به بازار عرضه کرده‌اند. تصور پزشکان بر این بود که که با مصرف هرویین و جایگزینی آن با تریاک می‌توان اعتیاد به تریاک را درمان کرد و سپس مصرف هرویین را می‌توان به راحتی قطع کرد اما مصرف کنندگان تریاک با مصرف هرویین از چاله در می‌آمدند و به چاهی عمیق می‌افتادند که بیرون آمدن از آن به مراتب سخت تر بود و این آغازی بود برای ظهور گسترده ترین و مخرب‌ترین نوع اعتیاد که در جای جای کره خاکی قربانی گرفته و می‌گیرد و شعله‌های ویرانگر آن هنوز زبانه می‌کشد.

این وضعیت یعنی تجویز هرویین توسط پزشکان برای ترک اعتیاد تا اواخر قرن بیستم ادامه داشت تا جایی که در دهه 1960 میلادی پزشکان شهر لندن بیش از 500 کیلوگرم هرویین به بیماران خود تجویز کردند.
شاید تصور بر این باشد که هرچه پزشکان می‌گویند و هردارویی که تجویز می‌کنند بدون نقص و اشتباه است ، اما آن گونه که تاریخ نشان می‌دهد علم پزشکی خصوصاً در مسئله بیماری اعتیاد دچار اشتباهات فاحشی شده است و تولید و عرضه داروهای ترک اعتیاد توسط پزشکان نه تنها کمکی به حل مسئله نکرده است بلکه باعث تخریب بیشتر و حاد شدن مسئله درمان بیماری اعتیاد شده است و داستان داروهای ترک اعتیاد هنوز هم به همین شکل اما در قالب داروهای دیگر ادامه دارد.

در اواخر قرن بیستم با مشخص شدن عوارض ناشی از مصرف هرویین و نه تنها ناکارآمدی آن بلکه تخریب وحشتناک آن ، تجویز آن برای درمان یا ترک اعتیاد کنار گذاشته شد اما دیگر دیر شده بود و هرویین به عنوان یک ماده مخدر قوی و ویرانگر به همه جا رسوخ کرده بود. اکنون بعد از گذشت سالها هنوز هم در فرهنگ عامیانه اعتیاد و مواد مخدر از زبان مصرف کنندگان هرویین شنیده می‌شود که ما برای ترک اعتیاد به تریاک هرویین مصرف کردیم ، به ما گفتند اگر چند روزی هرویین مصرف کنید راحت تر می‌توانید اعتیادتان را ترک کنید.

هرویین اصل یا لابراتواری که هنوز هم به صورت قاچاق تولید می‌شود پودری سفیدرنگ است اما هرویین‌هایی که به هرویین خیابانی شهرت دارند کرم رنگ و بعضاً قهوه‌ای روشن هستند. این ماده به صورت مصرف کشیدنی با زرورق ، استنشاقی و تزریق وریدی مصرف می‌شود.

هرویین‌هایی که در حال حاضر در بازار قاچاق کشور ما وجود دارند ، طی آزمایش‌های به عمل آمده مشخص شده است که بیش از 90 درصد ترکیبات آن ترکیبی عجیب و غریب از انواع قرص‌های روان گردان شامل خواب آور، ضد افسردگی ، آرامبخش و غیره است و کمتر از 10 درصد آن هرویین خالص است و بهتر است به آن قرصئین گفته شود تا هرویین. این نوع هرویین باعث چرت شدید می‌شود و مصرف کننده آن پس از مصرف در وضعیتی قرار می‌گیرد که مشاعر آن تقریباً از کار می‌افتد در حالیکه تخریب هرویین خالص در این حد و اندازه نیست.

نشئگی هرویین در مقایسه با تریاک از دوام ، ماندگاری و طول عمر کمتری برخوردار است . مصرف کنندگان هرویین تنها چند دقیقه و حتی در روش تزریق پس از چند ثانیه به اوج نشئگی می‌رسند اما باگذشت یکی دوساعت دوباره سطح نشئگی پایین می‌آید و مصرف کننده خمار می‌شود و باید دوباره مصرف کند به همین دلیل مصرف کنندگان هرویین عمدتاً از ادامه روند زندگی عادی عاجز هستند و تمامی وقت خود را صرف تهیه و مصرف هرویین می‌کنند و زندگی آنها به سرعت از هم می پاشد و سر از بیغوله‌ها در می‌آورند در حالیکه مصرف کنندگان تریاک به دلیل بالا بودن مدت ماندگاری و دوام نشئگی آن قادر هستند در طول شبانه روز به زندگی و امورات خود رسیدگی کنند و مشکلات آنها به هیچ وجه قابل مقایسه با مصرف کنندگان هرویین نیست.

ظاهراً تأثیر هرویین بر روی گیرنده‌های مرفین بدن به گونه‌ای است که خیلی سریع جذب آنها می شود و همین‌طور اثر تخریبی آن روی سیستم تولیدکننده مواد شبه افیونی جسم و سیستم ضد درد ، بیشتر و سریع‌تر از سایر مواد مخدر است و در مدت کوتاهی این سیستم را در جسم انسان از کار می‌اندازد و مصرف کننده آن خیلی زود به مصرف آن اعتیاد پیدا می کند.

شایان ذکر است در حال حاضر مواد مخدر جدید شامل کرک و شیشه یا آیس یا کریستال گوی سبقت را در تخریب از هرویین ربوده‌اند و بلایی بر سر مصرف کننده می‌آورند که هرویین با آن قدرت وحشتناک نمی‌تواند بیاورد و بسیاری از مصرف کنندگان هرویین به مصرف کرک روی آورده‌اند. روش درمانی کنگره 60 در مورد مصرف‌کنندگان هرویین تاکنون کاملاً موفق بوده است و در حال حاضر مصرف کنندگان هرویین که توانسته‌اند اعتیاد خود را به این ماده مخدر در کنگره 60 کاملاً درمان کنند تعدادشان بسیار است. در کنگره 60 طول درمان اعتیاد به هرویین 11 ماه است زیرا در این مدت سیستم تولیدکننده مواد شبه افیونی و ضد درد کاملاً راه‌اندازی می‌شود.

نقش حجامت در ترک اعتیاد به تریاک

مقدمه:

اعتیاد به مواد مخدر یک معضل بزرگ اجتماعی در مواجع می باشد . از آنجایی که افراد معتاد جزء نیروی کار مفید جامعه محسوب نشده و از طرف دیگر مشکلات زیادی را حداقل از نظر اقتصادی برای خود ، خانواده و جامعه ایجاد می کنند ،ترک دادن آنها اهمیت ویژه ای می یابد .

تاکنون روش ها و داروهای مختلفی برای ترک اعتیاد ابداع و به کار گرفته شده است . بعضی از این روش ها بسیار گران و برخی دیگر طولانی مدت هستند و در بعضی دیگر نیاز به بستری کردن بیمار دارند .پرسش بنیادین تحقیق نقش حجامت در ترک اعتیاد به مواد مخدر(تریاک) به عنوان یک روش سم زدایی و درمان جدید این است که، آیا می توان افراد معتاد به مواد مخدر را براساس حجامت (خون گیری مویرگی از پشت شانه و کمر با تیغ زدن به پوست ) ، یک نوع رژیم غذایی خاص (انرژی زا و گرمی بخش) و با استفاده از گیاهان دارویی سم زدا و گرمی بخش درمان کرد؟

با دقت و توجه به مبتلایان به اعتیاد از دید طب اسلامی و سنتی مشاهده می شود که به علت سرد بودن طبع مواد مخدر(تریاک) و مصرف چندین ساله این مواد توسط افراد معتاد، طبع بدنی افراد مبتلا بسیار سرد بوده و خون وی حاوی مواد سمی زیادی خواهد بود . وجود این مواد سمی در خون ،وجود انواع مشکلات جسمی، اقتصادی و فرهنگی همه و همه دست به دست هم داده ، قدرت جسمی و فکری سالم فرد را تحت تاثیر قرار می دهد به طوری که زندگی فرد در یک سیکل معیوب قرار می گیرد. لذا براساس دید طب اسلامی و سنتی باید بتوانیم به شکلی ابتدا سم موجود در خون را تخلیه نمائیم و از طرفی با تغییر سبک زندگی،روش تغذیه مناسب و تجویز گیاهان دارویی سم زدا و گرمی بخش بدن را به سوی پاکی،گرمی و سلامتی بازگردانیم. لذا با این فرض می توانیم با انجام حجامت ، تغییر نوع تغذیه و با استفاده از چندین گیاه دارویی به عنوان یک روش درمانی جدید در کوتاه ترین زمان ،افراد معتاد به مخدر را درمان کرد که حجامت نقش اصلی و بقیه موارد نقش کمکی خواهند داشت .

مواد و روش ها:

اهداف علمی – کاربردی تحقیق، پیگیری و اطلاعات لازم به صورت میدانی جمع آوری شد به طوری که این تحقیق یک مطالعه کلینیکال تریال (Clinical Trial) از نوع Befor –Afterمی باشد که بر روی40 نفر از بیماران ( معتادان به تریاک) 20 تا 42 ساله مراجعه کننده به مطب خصوصی در شهرستان تنکابن انجام شده است . تمام بیماران از جهت طبع بدنی ، نوع رژیم غذایی و چگونگی مصرف مواد مخدر ( ازنظر مقدار مصرف ،مدت و شیوه مصرف) مورد بررسی قرار گرفتند و نتایج جمع آوری شد و اطلاعات لازم در پرسشنامه تنظیمی درج گردید و عمل حجامت انجام و نتایج آن نیز ثبت گردید. سپس اطلاعات حاصله توسط نرم افزار آماری SPSS-10 و تست آماری خی دو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .

روش عملی درمان با حجامت:

الف- به بیمار می گوییم مصرف مواد خود را قطع و هنگامی که حالت خماری و درد عضلات بدن شروع شد، مراجعه کند یعنی هنگام مراجعه حتماٌ باید درد بدن او شروع شده باشد در غیر این صورت حجامت اثر مطلوب را نخواهد داشت .

ب- در جلسه اول حجامت عام را انجام می دهیم .( مکان حجامت عام در پشت و بین دو کتف می باشد). از آنجایی که در ابتدای مراجعه قسمتهای مختلف بدن درد دارد ، حجامت عام انجام می شود و با توجه به تأثیر فراگیر حجامت عام بر کل بدن، باعث تسکین تمامی دردهای فرد معتاد می شود .

معمولاٌ درد کاملا رفع و حالت سبکی و نشاط جای حالت خماری را می گیرد . اما اگر هنوز دردی در ناحیه کمر یا ساق پاه وجود داشته باشد جهت تکمیل درمان بر روی این نواحی بادکش گرم و خشک انجام می شود که آن دردها هم رفع خواهد شد .

ج- بعد از اتمام جلسه اول، داروهای گیاهی لازم را تجویز کرده و می گوئیم فردا جهت ویزیت مجدد مراجعه کند . این داروها که عموماً طبیعت گرم دارند عبارتند از :

1- زنیان : این دارو تأثیر مستقیم در سم زدایی( Detoxification ) دارد .

ضمناً حالت لرز و احساس سرما را از بین برده و بدن را گرم می کند. درد و سوزش معده را از بین می برد و در کاهش و یا رفع درد بدن نیز بسیار موثر است .

طرز مصرف آن : یک قاشق مرباخوری به صورت دم کرده – روزی سه مرتبه همراه عسل می باشد .

2- عرق نعناع : جهت کاهش درد و سوزش معده و یا اسهال به صورت شربت مصرف می شود .

3- اسطوخدوس: جهت رفع بی قراری ، بی خوابی و اضطراب به صورت دم کرده صبح و شب مصرف می شود .

تذکر: برای بیمارانی که حوصله مصرف داروی گیاهی را ندارند می توان طبق معمول پزشکی روز از داروهای ضد درد- ضد اسهال و داروی اعصاب و آرام بخش استفاده نمود .

د-جلسه دوم که در واقع روز دوم مراجه بیمار است :

اگر اعتیاد به مواد مخدر شدید نباشد، بیمار با همان یک جلسه درمان، بهبود یافته و نیازی به مراجعه مجدد ندارد در صورت بروز درد و مراجع بیمار موضع درد را سوال و همان موضع را حجامت می کنیم .

معمولاٌ درد بیشتر در کمر و یا پاها بروز می کند که در این حالت کمر یا ساق پایی که بیشتر درد دارد حجامت می کنیم.

چنانچه بیمار همزمان درد کمر و ساق پاها را داشت، در جلسه دوم ناحیه کمر را حجامت می کنیم که بعد از اتمام حجامت درد ساقین از بین می رود ولی چنانچه هنوز در ناحیه ساقین درد داشت بادکش گرم و خشک را روی ساقین انجام می دهیم .

اگر فقط هر دو ساق پا درد داشت ( کمر درد نداشت)فقط یکی از ساق ها را حجامت می کنیم که در این حالت درد هر دو پا رفع خواهد شد .

هـ جلسه سوم : در غالب موارد اعتیاد با همین دو جلسه درمان ، رفع خواهد شد و بیمار درد و ناراحتی زیادی نخواهد داشت و به ندرت لازم می شود تا برای نوبت سوم مراجعه کند . در صورت مراجعه مجددا به تمرکز درد توجه کرده و براساس آن در صورت نیاز حجامت وی را تکرار می کنیم .

یافته ها:

درمان معتادان به تریاک به وسیله حجامت به عنوان یک روش جدید سم زدایی، تغییر تغذیه و تجویز گیاهان دارویی بر روی 40 داوطلب مراجعه کننده به مطب خصوصی درطی 2 سال ( از شهریور ماه سال 1382 تا شهریور ماه سال 1384) انجام شد .

حداقل سن مراجعه کنندگان بدون در نظر گرفتن جنسیت 20 سال و حداثر سن 42 سال بود که میانگین سن31 سال می باشد.

- از بین 40 نفر، 36 نفر آنها مرد( 90 درصد) و 40 نفر آنها زن( 10 درصد) بودند .

-در خصوص طبع بدنی بدون در نظر گرفتن جنسیت، 32 نفر آنها ( 80 درصد) دارای طبع سرد و 8 نفر آنها( 20درصد) دارای طبع گرم بودند .

- برای 32 نفری که دارای طبع سرد بودند غذاهای انرژی زا و گرمی بخش و گیاهان دارویی سم زدا به عنوان یک روش کمکی پس از انجام حجامت (خون گیری مویرگی از پشت شانه و یا کمر) تجویز شد.

- تمامی مراجعه کنندگان حداقل 2 بار( از ناحیه شانه و کمر) در 2 روز مختلف، حجامت شدند .

-پس از پیگری ها مکرر در طول 6-3 ماه هیچ کدام از مراجعه کنندگان تحت درمان ، بازگشتی به اعتیاد نداشته و 100 درصد افراد پاک شده بودند .

نتایج:

طبق این مطالعه درمان افراد معتاد به مواد مخدر(تریاک) با استفاده از حجامت به عنوان یک روش جدید سم زدایی و روش کمکی تغذیه مناسب گرمی بخش و انرژی افزا و استفاده از گیاهان دارویی دارای خاصیت سم زدا و گرمی بخش در 100 درصد افراد صورت گرفت و با توجه به P<0/0001 تحقیق معنی دار بود .

سن به سال			درصد	تعداد	طبع
20	حداقل		80	32	سرد
42	حداکثر		20	8	گرم
31	میانگین

توزیع سنی مراجعه کنندگان درصدطبع افراد مراجعه کننده جهت

جهت درمان تریاک با حجامت ترک اعتیاد(تریاک) با حجامت

درصد	تعداد
90	36	مرد	جنس
10	4	زن
100	40	کل

توزیع جنس مراجعه کنندگان جهت درمان تریاک با حجامت

بحث :

در خصوص مکانیسم تاثیر حجامت در ترک اعتیاد تحقیقات آزمایشگاهی الزامی است ولی فرضیه های زیر مطرح می باشد .

الف- آزاد سازی مواد ضد درد در بدن :

به نظر می رسد حجامت با آزاد کردن یک سری مواد ضد درد( آندروفین) نقش اساسی در رفع درد دارد.

مشکل اصلی در ترک اعتیاد نیز کنترل درد است که چند ساعت بعد از قطع مصرف مواد بروز می کند .

از آنجایی که بعد از اتمام حجامت بلافاصله تمامی دردها از بین می رود نتیجه گرفته ایم که این تأثیر سریع علتی جز آزاد شدن مواد ضد درد در بدن ندارد.

ب- دفع سموم از بدن:

حجامت نقش اساسی در دفع سموم از بدن دارد و این حقیقتی است که در روایات به آن اشاره شده است .

در روایت آمده است که غذای مسمومی به حضرت محمد(ص) و همراهانشان خوراندند . حضرت بعد از خوردن آن غذا، حجامت کردند و به همراهان خود نیز دستور دادند که حجامت کنند .

با الهام گرفتن از این روایت و روایات مشابه می توان نتیجه گرفت که حجامت با همین مکانیسم باعث پاکسازی سریع خون از مواد مخدر و تسریع در درمان می شود و احتمالاٌ اگر از نظر آزمایشگاهی غلظت مواد مخدر را در خون حجامت اندازه گرفته و با خون ورید مقایسه کنیم این نتیجه تأئید می شود .

ج- تقویت قوای عقلانی :

یکی از معضلات موجود در راه ترک اعتیاد روی آوردن مجدد به آن توسط کسانی است که بعد از زحمات زیاد موفق به ترک می شوند . به همین علت امروزه مطرح می کنند که معتادان مشکل روانشناسی و فکری دارند و تا زمانی که این مشکل در آنها رفع نشود طرح های موجود برای ترک اعتیاد منجر به شکست می شوند .

بر همین اساس پیشنهاد شده است که افراد معتاد حتماٌ تحت مشاوره روانکاوی و روان درمانی قرار گیرند .

حجامت تنها روی سلامت جسم تاثیر نداشته بلکه موجب سلامت روح و روان فرد نیز می شود .

حضرت علی(ع) می فرمایند :

انَّ الحجامهَ تُصَحّحُ البَدَن و تُشَّدُ العقل

مشاهدات محدود ما نشان می دهد در مواردی که شخص به وسیله حجامت اقدام به ترک اعتیاد می کند ، احتمال اعتیاد مجدد وی کمتر از سایر روش هاست . حتی در مواردی بیمار اذعان می کند که نسبت به مواد مخدر تنفر پیدا کرده و میلی به آن ندارد .

بنابراین اگر در نظر بگیریم که حجامت باعث تقویت مبانی عقلی در بیمار می شود می توانیم نتیجه بگیریم علتی که باعث می شود معتادان ترک شده کمتر ازسایر روش های درمانی به اعتیاد مجدد روی آورند ، همانا تاثیر حجامت بر تعقل آنها می باشد .

این فرضیه ها از نظر آماری به اثبات رسیده و مشخص شده است که حجامت یکی از آسان ترین و کاملترین روش ترک اعتیاد است . که طبق روش کیلینیکال ترایال در مطب این عمل انجام شد و در صد قابل قبولی از بیماران مراجعه کننده بدون برگشت در کمتر از یک هفته درمان شدند . لذا در این تحقیق به توفیق و هدایت الهی و براسا قوانین طب اسلامی و سنتی موفق شده ایم ارتباط بین نقش حجامت در ترک اعتیاد به مواد مخدر ( تریاک) و استفاده کمی از تغذیه مناسب و گیاهان دارویی را مورد بررسی قرار دهیم و آن را به عنوان یک روش درمانی جدید و موفق ارائه دهیم و عقیده داریم که ترک اعتیاد به وسیله حجامت یکی از بهترین روشهای ممکن است زیرا :

1. درمان به صورت سرپایی بوده و هیچ نیازی به بستری کردن بیمار نیست .

2. درمان بسیار ارزان بوده و با حداقل وسایل و امکانات امکان پذیر است .

3. طول مدت درمان بسیار کوتاه ( معمولاٌ 4-3 روز و به ندرت 7 روز ) می باشد

4. مهمترین معضل در ترک اعتیاد ، تحمل درد از جانب بیمار است . با روش حجامت ترک اعتیاد بدون درد یا با حداقل درد امکان پذیر است .

5. با روش حجامت معمولاٌ هیچ نیازی به مصرف داروی شیمیایی نمی باشد و یا به حداقل دارو نیاز است.

6. احتمال اعتیاد مجدد بیماری که با روش حجامت اقدام به ترک اعتیاد می کند ، نسبت به روش های دیگر کمتر است که مربوط به مکانیسم های فرضیه احتمالی تاثیر حجامت در ترک اعتیاد است .

درمان اعتیاد به تریاک

برای درمان اعتیاد به تریاک علاوه بر درمان دارویی ، روان درمانی هم لازم است. معمولاً افرادی که بطور دراز مدت به تریاک وابسته اند، بیشتر مناسب برای درمان دارویی هستند ، ولی در مورد افرادی که مدت کوتاهی از از اعتیادشان می گذرد روان درمانی موثرتر است. اساس درمان دارویی اعتیاد به تریاک ، بر سم زدایی تدریجی استوار است. دارویی که برای سم زدایی تریاک بکار می رود، می بایست خصوصیات زیر را داشته باشد: 1- طولانی اثر تر از تریاک باشد. 2- از راه خوراکی قابل استفاده باشد. 3- از لحاظ شیمیایی به تریاک شبیه باشد. 4- بیمار را به خود جذب کند تا دیگر سراغ تریاک نرود. در صورت دارا بودن این خصوصیات ، می توان دارو را آرام ، آرام کم کرده و آن را قطع نمود. متادون یک داروی بسیار مناسب برای ترک اعتیاد به تریاک است. طول مدت اثر متادون از 24 ساعت هم بیشتر است. اگرچه متادون هم خود یک داروی مخدر است و با قطع آن بیمار دچار علائم قطع می شود ، اما کم کردن تدریجی آن از تریاک و هروئین راحت تر است. اخیراً کلونیدین(17) که یک داروی ضد فشار خون است و روی دستگاه اعصاب مرکزی اثر نموده و اثر سمپاتیک را کم می کند ، مورد استفاده قرار گرفته است. چون کلونیدین از ترشح نور اپی نفرین جلو گیری می کند ، باعث می شود که علائم پرکاری سمپاتیک که در اثر قطع تریاک ایجاد می شود ، بوجود نیاید. مزایای متادون این است که : 1- شخص معتاد از کشیدن تریاک دست برمی دارد. 2- مصرف متادون یک کار قانونی و مجاز است. 3- متادون سرخوشی کمی ایجاد می کند. 4- متادون بندرت باعث ایجاد چرت آلودگی و یا افسردگی می شود. 5- مهمتر از همه اینکه متادون به شخص اجازه می دهد تا به فعالیت های روزانه خود ادامه دهد و مرتکب کارهای خلاف برای بدست آوردن مواد مخدر نشود. تنها زیان متادون این است که شخص به یک ماده مخدر که همان متادون باشد ، معتاد است و تصور می شود که مزیت کلونیدین بر متادون ، مخدر نبودن کلونیدین است و شخص به آن اعتیاد پیدا نمی کند. در حالی که ترک اعتیاد و سم زدایی تریاک از بدن بسادگی صورت می گیرد ، اما بازگشت مجدد به اعتیاد با تریاک به طور قابل توجهی زیاد است.

گروه درمانی:

در این روش اشخاصی که برای ترک اعتیاد دور هم جمع می شوند ، همه دچار یک مشکل بنام اعتیاد هستند. برای پیوستن به این گروه شخص باید انگیزه قوی برای ترک اعتیاد داشته باشد. داشتن سرگرمی های سالم و ایجاد اعتماد به نفس از عوامل بسیار مهم در ترک اعتیاد است. یکی از مسائل مهم که در کشور ما خانواده ها بایستی به آن خیلی توجه نمایند ، دوستان فرد معتاد است. معاشرت با افراد معتاد خواه ناخواه شخص را به دام اعتیاد می کشاند و بریدن از دوستان معتاد در ترک اعتیاد بسیار موثر است. روش مراکز بازپروری معتادین هم اغلب بر گروه درمانی استوار است.