دانستنی هایی در مورد آلرژی به شیر مادر که البته برای یکی از مخاطبان پیش آمده گفتیم شما را در جریان بگذاریم .
هیچ کودکی به شیر مادرش آلرژی نمی دهد ولی نوزاد خانم فرزانه فولادبند، که از همکاران سلامت است، به خاطر مصرف لبنیات، به ویژه شیر آلرژی پیدا کرده و حدود یک سال است که این مادر با همه مشکلات به دخترش شیر می دهد. همکار خوب ما قصد دارند با بیان دردسرها و مشکلات خود به سایر مادرانی که دچار چنینی مشکلی می شوند، دلگرمی دهد که این دوره گذرا را به خوبی طی کنند. این مادر میهمان میزگرد این هفته ماست. با ما و کارشناسان سلامت همراه شوید. حالا که آنیتا، دختر کوچولوی خانم فولادبند، یک ساله شده کم کم مادرش می تواند خوردن لبنیات را شروع کند. حال آنیتا خوب است، به همت عالی مادرش توانسته یک کودک سالم و شاداب باشد و هرگز طعم شیرخشک را نچشد و از خوردن شیر مادر لذت ببرد.
خانم فولادبند که باوجود همه دشواریها هنوز دخترش را از شیر مادر محروم نکرده، می گوید:
اطـرافـیـانـم مـی گـفـتـنـد :«بـچـه ات بـه شـیـر حسـاسـیـت دارد!»
▪ خانم فولادبند! از چه زمانی متوجه شدید که فرزندتان به شیر آلرژی دارد؟
گریه ها و بی قراری های شدید دخترم از یک ماهگی شروع شد و بیشتر وقت ها نفخ، دل درد و اسهال داشت. بیشتر وقت ها بینی اش کیپ می شد و روی گونه هایش دانه های ریز و قرمز می زد. متخصص اطفال ابتدا تشخیص داد که فرزندم مبتلا به کولیک نوزادی است. مصرف داروهای ضدنفخ تاثیر چندانی در رفع مشکل نداشت تا اینکه یک بار در مدفوع او خون مشاهده کردم.
▪ خیلی نگران شدید؟
بله. با نگرانی به متخصص گوارش اطفال مراجعه کردم. ایشان گفتند که احتمالا بچه به شیر گاو حساسیت دارد. وقتی من با تعجب گفتم او به جز شیر مادر چیز دیگری نمی خورد، پاسخ دادند زمانی که شما شیر گاو مصرف می کنید، پروتئین های شیر گاو وارد شیرتان می شود و بچه دچار مشکل می شود. بعد هم توصیه کردند تا یک سالگی دخترم شیر گاو و محصولات لبنی دیگر مانند پنیر، ماست، دوغ، کشک و حتی کره مصرف نکنم.
▪ حذف شیر و لبنیات از رژیم غذایی آن هم در زمان شیردهی سخت نبود؟
چرا اما بعد از آن دخترم خیلی آرام شد و همه مشکلاتش برطرف شد. دیگر خبری از دل درد، نفخ و اسهال نبود و خوشحال بودم که لازم نیست فرزندم دارو مصرف کند.
▪ در این مدت پیش نیامد که از ادامه شیردهی منصرف شوید؟
نه. قبل از تشخیص آلرژی به شیر و زمانی که فرزندم نفخ و دل درد داشت و از خوردن شیر امتناع می کرد و خوب شیر نمی خورد بعضی از اطرافیان می گفتند بچه به شیر تو حساسیت دارد و بهتر است دیگر به او شیر ندهی. نمی دانید این حرفشان چقدر دلم را به درد می آورد و باعث نگرانی ام می شد. وقتی فهمیدند باید تا یک سال شیر و لبنیات نخورم، باز هم گفتند با این همه دردسر چرا به جای شیر خودت از شیرخشک های مخصوص استفاده نمی کنی. با این کار هم به خودت ضرر نمی زنی و هم این شیر که به او نمی سازد را به خوردش نمی دهی… اما من شنیده بودم که شیر مادر سیستم ایمنی بچه ها را تقویت می کند و برای بچه هایی که آلرژی دارند، خیلی مفید است. به خاطر نوع کارم در حوزه سلامت حتی شنیده بودم که آلرژی به شیر در بچه هایی که شیر مادر می خورند زودتر از بین می رود و همین باعث شد خسته و ناامید نشوم.
▪ با این رژیم غذایی حذفی نگران کمبود کلسیم نبودید؟
متخصص اطفال گفت در این مدت از قرص مکمل کلسیم و شیرخشک های مخصوص مادران شیرده استفاده کنم. البته آن زمان من برای کاهش وزن پیش متخصص تغذیه می رفتم و نظر ایشان این بود که استفاده از مکمل کلسیم کافی است.
▪ شیر و لبنیات در خوراکی هایی مانند کیک و بیسکویت هم وجود دارد. آنها را هم مصرف نمی کردید؟
بله. کیک، بیسکویت، بستنی، شکلات های شیری و شیرینی خامه ای هم مصرف نمی کردم که این مساله برای کاهش وزنم هم مفید بود.
▪ در این مدت که شیر گاو نمی خوردید شیر و محصولات لبنی گوسفندی را امتحان نکردید؟
من از پنیر و ماست گوسفندی استفاده می کردم. اما به دلیل وجود احتمال تب مالت از شیرهای گوسفندی که به صورت کیلویی فروخته می شوند، استفاده نکردم. درضمن شیر و ماست گوسفندی در همه سال وجود ندارد و فقط چند ماه از سال قابل تهیه است
▪ از چه زمانی مصرف لبنیات را شروع کردید؟
بعد از یک سالگی دخترم مصرف ماست و دوغ را شروع کردم. به این صورت که بعد از یک بار مصرف دو روز صبر کردم و بعد از اینکه مشکلی مشاهده نشد مصرف را به تدریج بیشتر کردم. الان دخترم هم بدون هیچ مشکلی ماست و دوغ می خورد.
▪ شیر چطور؟
نه هنوز، بعد از اینکه شیر گاو می خورم دخترم دچار نفخ و دل درد خفیف می شود و دانه های ریزی در ناحیه زیر گردن اش می زند. فعلا شیر گاو نمی خورم و به توصیه پزشک به دخترم هم شیر گاو نمی دهم. امیدوارم زودتر مشکل اش برطرف شود و تا پایان ۲سالگی که او را از شیر می گیرم، بتواند شیر بخورد
● نگاه روان پزشک
یادداشت دکتر فریبا عربگل فوق تخصص روان پزشکی کودک و نوجوان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
نـقـش شـیـردهـی به نـوزاد در سلامـت روانـی مـادر
خیلی از مواقع مادر با موفقیت در شیردادن و تغذیه کودک و مراقبت از او احساس توانایی و رضایتمندی می کند و مادر بودن خود را با این قضیه می سنجد. مادران آگاه، مانند این خانم از عهده مشکل برمی آیند اما اگر مادری نتواند به فرزند خود شیر دهد و او را خوب تغذیه کند ممکن است احساس کند فرد بی کفایتی است که نتوانسته این وظیفه مهم را انجام دهد، به دلیل آنکه تغذیه اولین و مهم ترین مساله ارتباطی بین مادر و کودک است. یعنی بچه ای که ناتوان است، اساسی ترین نیاز او همین خوردن است و مادر باید احساس کند که آنقدر توانایی دارد تا این موفقیت را کسب کند تا به فرزندش شیر بدهد.
خیلی از مواقع، حتی می بینیم مادرانی که سن و سال کمتری دارند و جوان و بی تجربه اند یا مشکلاتی دارند و نمی توانند کودک خود را شیر دهند یا بنا به دلایلی کودک سینه مادر را نمی گیرد، دچار اضطراب و نگرانی می شوند و فکر می کنند که حتما یک جای کار ایراد دارد که من نمی توانم به کودکم شیر دهم و این یعنی نقص و ناتوانی در امر مادری!
معمولا اگر در رابطه مادر و کودک مشکلی پیش بیاید (چه عاطفی و روانی، چه در مسایل فیزیکی مانند تغذیه و شیردهی کودک) یک مشکل دوطرفه است و مجموعه ای از عوامل در ایجاد آن دخالت دارند در نتیجه برای رفع و تعدیل آن نیز باید چند بعدی و روی جنبه های مختلف کار کرد. وقتی مادر در امر تغذیه و شیردهی کودک دچار مشکل می شود ممکن است برخی از عوامل به کودک مربوط باشد و برخی دیگر به مادر. به عنوان نمونه برخی از بچه ها کلا بدغذا و کم غذا و کم خواب و بدقلق هستند و مادر برای غذا دادن به این کودک، خواباندن و آرام کردن او دچار مشکل می شود و باید ترفند هایی را بیندیشد تا بتواند به کودکش غذا بدهد، او را بخواباند و آرام کند
از سوی دیگر برخی از بچه ها بهتر غذا می خورند، خواب منظمی دارند و آرام و راحت هستند. مسلم است که پدر و مادر چنین کودکی بودن نه تنها راحت و آسان است، بلکه بسیار لذت بخش است. نه تنها چنین کودکی مدام از محیط پیرامون اش توجه مثبت می گیرد، بلکه والدین او نیز توسط دیگران تایید و تحسین می شوند که آفرین به این روش تربیت و توانایی در والدگری!
در حالی که والدین گروه اول که بچه های سخت و بدقلقی دارند نه تنها خودشان در مدیریت رفتارهای مختلف کودک همیشه با مشکل مواجه هستند و باید راه حل های نوین و کارآمدی را پیدا کنند، بلکه مدام در معرض پیام های ناامید کننده و منفی اطرافیان قرار دارند که مهارت های پدر و مادر بودن آنها را زیر سوال می برند.
همان طور که برخی از عوامل مربوط به کودک است باید توجه کرد که برخی مشکلات وجود دارد که مربوط به مادر یا والدین است. به عنوان نمونه مادرانی که وسواسی، مضطرب و بسیار کنترل کننده هستند، روی مسایل کودک خود خیلی متمرکز می شوند و اجازه نمی دهند کودک متناسب با مراحل رشد، رفتارها و هیجاناتی را تجربه کند. به عنوان نمونه روی همین مساله غذا دادن اصرار دارند که کودک را مطابق الگوی خود غذا دهند و پس از مدتی، کشمکش قدرت بین مادر و کودک در می گیرد و ممکن است کودک دیگر غذا نخورد. مسلم است که کودک طی مراحل رشد خود اشتباهات و خطاهایی دارد و ما اگر برای پیشگیری از اشتباه نگذاریم کودک چیزی را تجربه کند رشدی رخ نخواهد داد.
فقط عوامل رفتاری و هیجانی نیستند که در روند یک شیردهی موفق ایجاد اشکال می کنند بلکه ممکن است بنا به دلایل فیزیکی و جسمی (چه در مادر و چه در کودک) مشکلاتی وجود داشته باشد که مادر نتواند کودکش را شیر دهد و برای درمان هم علل و عوامل مربوط به مادر و هم عوامل مربوط به کودک باید در نظر گرفته و اصلاح شود و چنانچه بنا به دلایلی نتوان علت را رفع کرد باید به مادر برای پذیرش و کنار آمدن و تطابق با این قضیه کمک شود به نحوی که مادر کفایت و شایستگی خود را زیر سوال نبرد و بپذیرد که در حد توانش تلاش خود را کرده است.
ولی مواردی نیز هست که می توان آن را برطرف یا مشکل را اندکی تعدیل کرد مانند مواقعی که به دلایل مسایل سرشتی کودک یا صفات شخصیتی مادر می توان با آموزش هایی در این زمینه آگاهی مادر را افزایش و مشکل را کاهش داد. برگزاری برخی کلاس ها و دوره های آموزشی قبل از زایمان و بارداری در مورد نحوه شیردهی، مراقبت از کودک و ارتباط برقرار کردن با او، تقویت نقش پدر در مراقبت از کودک و حمایت از مادر، آموزش در مورد واکنش های مختلف رفتاری کودک و مسایل رشدی و کنار آمدن با آنها و… می تواند بسیار کمک کننده باشد چون بسیاری از مشکلات مربوط به آن است که والدین اطلاعات و آگاهی کافی ندارند و ناگهان متوجه می شوند در حالی که هیچ آمادگی و مهارتی ندارند پدر یا مادر شده اند. چنانچه می بینیم در بسیاری موارد مشکلاتی که در بارداری اول و تربیت فرزند اول وجود دارد در فرزندان بعدی وجود ندارد.
صورت وجود هرگونه مشکل در امر شیردهی و تغذیه کودک نباید از نقش و واکنش اطرافیان غافل شد چه در تشدید اضطراب و احساس بی کفایتی مادر و چه در کمک به احساس آرامش و تطابق او با مشکل. اینکه دیگران چطور به این قضیه نگاه می کنند بسیار مهم است. آیا آنها مادر را مقصر می دانند و احساس می کنند تلاش هایش را نکرده یا کمک می کنند تا او بفهمد که به عنوان نمونه در اینجا یک مساله پزشکی (مانند حساسیت یا آلرژی) اتفاق افتاده، مادر تلاش خود را کرده تا به طور کامل از کودک حمایت و مراقبت کند، اما نتوانسته کودکش را با شیر خودش تغذیه کند و حالا باید او را کمک کرد تا جنبه های مثبت وجودی خود یا سایر توانایی ها و زیبایی های رشدی کودک خود را ببیند.
نکته : این خیلی کم بیش می آید و آلرژی به شیرمادر خیلی کم است
